Borsanın iletişim sektöründeki iki dev oyuncusu, Türk Telekom ve Turkcell, 2025’in ilk yarı karnelerini açıkladı. İkisinin de en büyük hissedarı Türkiye Varlık Fonu. Ancak mülkiyet yapılarında kritik bir fark var: Türk Telekom’un %60’ı Türkiye Varlık Fonu’na, %25’i Hazine ve Maliye Bakanlığı’na ait. Yani ağırlıklı KAMU sahipliğinde. Turkcell’de ise Türkiye Varlık Fonu’nun payı %26; kamu güçlü ama hakim ortak değil.
Bu farklı sahiplik yapısı, her iki şirketin stratejik tercihlerine, yatırım iştahına ve hatta nakit yönetimine doğrudan yansıyor.
Turkcell, 457,4 milyar TL’lik bilanço büyüklüğüyle Türk Telekom’un 308,0 milyar TL’sini açık farkla geride bırakıyor. Özkaynakta da 219,7 milyar TL ile lider. Hasılatta rekabet başa baş; Turkcell 103,9 milyar TL, Türk Telekom 98,8 milyar TL.
Ancak kârlılık marjında Türk Telekom önde: Net kâr marjı %10,4, Turkcell’de ise %7,2. Yani Türk Telekom, toplam gol sayısı az ama pozisyon başına isabet oranı yüksek bir forvet gibi.
Lakin tahakkuk esaslı muhasebe rakamları tek başına yetmez.
Nakit cephanesi asıl belirleyici unsurlardan biri: Turkcell, 116,6 milyar TL nakit ve nakit benzeri ile kısa vadeli yükümlülüklerini %113 oranında karşılayabilecek durumda. Türk Telekom’un 9,6 milyar TL’lik nakdi ise bu oranı %16’da bırakıyor. Bu tablo, Turkcell’i kasası dolu bir kale, Telekom’u ise sınırlı mühimmatla savaşan bir birlik haline getiriyor.
Her iki şirket de operasyonlarından güçlü nakit yaratıyor. Türk Telekom: 29,4 milyar TL. Turkcell: 38,1 milyar TL. Yatırım tarafında ise Turkcell daha agresif: -19,7 milyar TL’lik nakit çıkışı, büyüme iştahını ortaya koyuyor. Türk Telekom’un -11,6 milyar TL’si ise daha temkinli bir yatırım stratejisini gösteriyor.
Genel fotoğraf itibariyle likidite, bilanço büyüklüğü, yatırım kapasitesi, esneklik ve nakit üretim gücünde Turkcell önde.
Peki ben bu karşılaştırmayı neden yaptım?
Hisse tercihi için değil…
Yazayım, anlayın!
Asıl çarpıcı fark üst yönetici ödemelerinde…
Türk Telekom, ilk 6 ayda üst düzey yöneticilerine 563,2 milyon TL ödeme yapmış.
Turkcell’de ise bu rakam 191,9 milyon TL.
Arada neredeyse 3 kat fark var.
Doğrusu, böyle bir ödeme farkı varsa, Türk Telekom’dan çok daha üstün bir performans beklerdim.
Elbette bu farkın tek nedeni “yönetim verimsizliği” olmayabilir. Türk Telekom’un nakit pozisyonunun düşük olması, kamu sahipliğinin getirdiği daha yüksek temettü politikaları, kamu projelerine kaynak aktarma yükümlülükleri veya fiyatlama ve yatırım kararlarında ticari olmayan öncelikler gibi etkenlerden kaynaklanabilir. Üst yönetim ödemeleri de uzun vadeli projelere dayalı sözleşmeler, ihale süreçleri veya uluslararası anlaşmalarla belirlenmiş olabilir.
Ancak bu tür gerekçeler bile 3 kata varan farkı makul kılmıyor.
Hele ki kamu ağırlıklı bir şirkette, bu tutarın kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından sorgulanması kaçınılmaz.
Kısacası, Türkiye Varlık Fonu, %60’lık hakim ortak olduğu Türk Telekom’da bu tabloyu masaya yatırmalı. Çünkü bir şirketin finansal karnesi sadece rakamlarla değil, bu rakamların nasıl elde edildiğiyle ölçülür.
Kamu kaynaklarının verimliliği, sadece kâr marjıyla değil, yönetim maliyetlerinin ve stratejik tercihlerin rasyonelliğiyle de test edilir. Türk Telekom’un mevcut durumda Turkcell’e karşı tek üstünlüğü kârlılık marjında. Ama bu üstünlüğün altını dolduracak operasyonel ve nakitsel güç henüz görünmüyor.
Sevgi ve vicdanla kalın…
Prof. Dr. Soner GÖKTEN
