Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden tekstil, tarihinin en ağır krizlerinden birini yaşıyor. İngiltere’nin prestijli yayın organı The Economist, Türkiye’de tekstil sanayindeki çöküşü mercek altına aldı ve tabloyu çarpıcı bir ifadeyle özetledi:
“Sektör daralmıyor, çöküyor.”
Pazar payı 30 yılın en düşük seviyesinde
Analize göre Türkiye, uzun yıllar dünya tekstilinin merkezlerinden biri konumundaydı. Ancak son dönemde küresel rekabette ciddi gerileme yaşanıyor.
Türkiye’nin dünya tekstil pazarındaki payı %3’ün altına inerken, bu oran son otuz yılın en düşük seviyesi olarak kayda geçti.
İhracatta alarm: Üç yılda %23 kayıp
Bangladeş ve Vietnam’ın ihracatını çift haneli artırdığı dönemde Türkiye geriye gitti.
- 2025 ilk yarı ihracat gerilemesi: %6,9
- 2022 ihracatı: 22 milyar dolar
- 2025 beklentisi: 17 milyar dolar
Bu da sadece üç yılda yaklaşık %23’lük kayıp anlamına geliyor.
Fabrikalar kapanıyor, istihdam eriyor
Sektördeki kriz üretimden istihdama kadar her noktayı vurdu:
- 310 bin kişi işini kaybetti
- 6 bin işletme kapandı
- Çok sayıda fabrika üretimini Mısır’a taşıdı
Nedenler: Yüksek faiz, güçlü TL, artan işçilik maliyeti
Dergi, çöküşün temelinde yüksek faiz politikası ve aşırı değerli Türk lirası bulunduğunu belirtiyor.
Asgari ücretin dolar bazında 383 dolardan 620 dolara yükselmesi, sektörde rekabeti iyiden iyiye zorlaştırdı.
TİM Başkanı Mustafa Gültepe, tabloyu özetlerken şu ifadeleri kullandı:
“Avrupalı alıcı, Çin’den %15-20 pahalı olsak da bizi tercih ederdi. Fark %50’ye çıkınca tablo değişti.”
Çin geri döndü, Türkiye geriye düştü
Avrupa pazarında Çin yeniden liderliğe otururken, ülkenin 2025’in ilk yarısında AB’ye yaptığı tekstil ihracatı %20 arttı. Türkiye ise pazar kaybetmeye devam ediyor.
Suriyelilerin dönüşü iş gücü açığı yarattı
Yıllarca sektörde kritik rol oynayan Suriyeli işçilerin önemli bölümü ülkelerine döndü.
Giyimkent Başkanı Muzaffer Cevizli bu durumu şöyle yorumladı:
“Gençler artık masa başı iş istiyor. Ücret versek de işçi bulmak zor.”
Uzmanlar: “Bu kriz geçici değil, paradigma değişmeli”
The Economist’e göre Türkiye, ucuz iş gücüyle rekabet döneminin sonuna geldi.
Artık markalaşma, tasarım, hızlı tedarik ve katma değerli üretim dönemine geçilmesi gerekiyor.
LC Waikiki ve Eroğlu gibi büyük şirketlerin üretimlerini Mısır’a kaydırması da dönüşümün kaçınılmaz olduğunu gösteriyor.
Dergi, Türkiye’nin yeniden güç kazanması için kritik bir uyarı yaptı:
“Avrupa’nın Çin’i olma hayalinden vazgeçip kendi kimliğini yeniden inşa etmeli.”