Dün sabah saatlerinde gerek Ekonomi bakanımız Mehmet Şimşek gerekse SPK başkanımız Ömer Gönül tarafından açıkça , bana göre itiraf edilen ” fon manipülasyonları” artık literatürümüze girmiş ve nacizane benim de uyarı ve korkularımın gerçek olduğunu göstermiştir.
Ben 30 yıldan fazladır bu piyasada sayısız manipülasyona şahit olmuş bir piyasa paydaşıyım.
Öyleki bu kurumsal fon manipülasyonundan önce gördüğüm en büyük manipülasyon ” basın ve sosyal medyada ” bankacılık manipülasyonu ” olarak nitelendirilen işlemlerdi . Lakin bugün otoritenin en yetkili ağızlarınca itiraf edilen manipülasyonlar bundan onlarca kat büyüklükte ve sistemik bir risk barındırmaktadır. Peki başlığa dönersek bu iş ve işlemler basıl engellenebilir. Öncelikle bu tip işlemleri yapan fonların birer serbest fon olduğunun tespiti önemlidir. Bence bir elin parmağını da geçmemektedir bunların sayısı.
1. İlk olarak serbest fonların TEFAS a ( halka) kapalı olarak kurulanlarının sonradan halka açılmasının önüne geçmek gerekir. Şöyleki bu tip işlem yapanlar kapalıyken bir kaç kişi ile fon değerini hayatın olağın akışına aykırı değerlere getirip sonrasında halka açıp yatırımcılara pay satıp fondan çıkmaktadırlar.
2. Serbest fonların pozisyonlanabilecekleri varlıkların fonun kurucusunu hakim ortağı olduğu kurumların hisselerinde maksimum %5 pay almaları sağlanmalıdır. Şöyleki bir inceleme yapıldığında görülüyorki bu tip manipülasyon şüphesi içeren fonların hepsi genellikle kendi hisselerinde absürd getiriler yapmış hisselerden oluşuyorlar.
3. Serbest fonların tekniğine aykırı olacağını düşündüğüm için hakim ortağı oldukları hisseler dışındaki herhangi bir varlıkta istedikleri kadar pozisyon alabilmelerinde bir sakınca görmemekteyim
4. Halka açık veya kapalı serbest fonların paydaşlarını korumak amacıyla ; fon kurucusu ve yöneticisi olan portföy yönetim şirketlerinin semaye yapıları ile ilgili fonun maksimum büyümesi arasında bir ilişki olmalıdır. Yani eğer fondan çıkmak isteyen paydaşlara varlıkların satılarak ödenememesi durumunda kurumun kendi kaynaklarından bunu ödeyebilecek gücü olmalıdır. Örnek olarak 500 milyar Lira büyüklüğe ulaşmış bir çok fonu yöneten kurumun en azından bütün fonlarını toplamının belli bir oranında ödenmiş sermayesi olmalıdır veya bu konuda otoriyiteye bir teminat vermelidirler
5. Serbest fonlara piyasa bozucu eylemleri karşısında sayın SPK başkanının itiraf ettiği gibi bir ayrıcalık tanınması ise tamamen görev suçunu teşkil eder ve kabul edilemez . Bu yüzden fonlardan manipülasyonlara karışanları işlemleri hemen durdurulmalı , gerekli cezalar öngörülmeli ve tasfiye edilmelidirler.
6. Serbest fonlardan pay alabilecek yatırımcıların sadece 20.000 Amerikan dolarına denk yatırıma sahip olmasına denk gelen bugünkü nitelikli yatırımcı olma zorunluluğu çok eskimiş bir yöntemdir ve bu rakam acilen en azından 100.000 Amerikan Doları seviyesine çıkarılmalı ve Nitelikli Yatırımcı olmak için gerekli olan kriterlere sadece parasal büyüklük yanında başka zorunluluklarda eklenmelidir.
7. Serbest fonların kurulması ve yönetilmesi hususları tamamen ayrı bir tebliğ ile yapılmalı ve bu fonların işleyebilecekleri suçlar karşısında verilecek cezalar da piyasa bozucu eylemler tebliğine acilen eklenmelidir.
8. Serbest fonların yapısında aşırı risk taşıdığı gerçekliğini göz önünde bulundurulup sosyal ve ulusal medya üzerinden reklamlarının yapılmasına kesinlikle izin verilmemelidir