Konut piyasasındaki gizli aktörler kim?
Türkiye, tarihinin en sancılı krizlerinden birini yaşıyor.
En sancılı olmasının sebebi sadece krizin ağır olması değil. Asıl mesele krizin süresi…
Çünkü bu kriz kısa süreli bir sarsıntı değil; uzun soluklu bir yıkım.
Uzun zamandır krizdeyiz. Bana sorarsanız fitil 2018’de ateşlendi. Toplumun sistematik yoksullaştırılması o tarihten itibaren bir plan dahilinde başladı.
Fakat özellikle Haziran 2023’ten bu yana krizin boyutu da değişti: yüksek faiz dönemine girildi.
Aynı anda başka bir tablo daha oluştu. Maliye’nin başındaki Mehmet Şimşek, etkili bir maliye politikası üretemedi; başarısız oldu ve dönüp dolaşıp milletin sırtına dolaylı vergi yüklemekten başka bir yol bulamadı.
Faizler yüksek.
Vergi çekici halkın kafasına iniyor.
İkisi birleşince toplum, yoksullaşmanın en ağırını yaşadı.
İnsanlar resmen hayatta kalma moduna geçti. Yaşamak gibi bir dertleri yok artık; ölmemeye çalışıyorlar.
Aç karnını zor doyuruyor.
Peki bu sırada ne görüyoruz?
Normal şartlarda çökmesi gereken konut piyasası hâlâ ayakta.
Daraldı mı? Evet.
Geriledi mi? Evet.
Reel olarak zarar ettirdi mi? Evet.
Ama bu şartlar altında bundan çok daha ağırını görmeliydik. Konut piyasasında resmen kanlı pazar yaşanmalıydı.
Piyasanın sadece gerilemesi değil, çökmesi gerekiyordu.
Peki neden olmadı?
Çünkü piyasada gizli bir “aktör” var. Hatta tek bir aktör değil; bir aktörler topluluğu var.
Kim bunlar?
Anlatalım.
Allah’ın bildiğini kuldan saklamaya gerek yok.
Kaldı ki piyasada bunu herkes konuşuyor zaten.
Daha önceki yazılarımda da dikkat çekmiştim: konut piyasasında dönen bir para var.
Vatandaşta para yok; insan karnını zor doyuruyor.
Ama buna rağmen ortada dönen bir para var ve bu para piyasayı çevirmeye yetiyor.
Bu aktörlerin iki kolu var.
Birincisi kara para.
İkincisi rüşvet parası iddiası
Evet, iddia ağır. Ama piyasada konuşulan tablo da bu kadar ağır.
İnanılmaz bir kayıt dışı para piyasada dolaşıyor ve bu paranın en rahat girebildiği yerlerden biri konut piyasası.
Adam geliyor 100 daire, 200 daire birden kapatıyor.
İkinci iddia daha da çarpıcı: rüşvet parası.
Rüşvet alan o parayı ne yapacak? Nereye sokacak?
Rüşvet sadece Türkiye’nin değil dünyanın sorunu.
Parayı alıyor, geliyor yeni inşaat bölgelerine giriyor.
Örneğin Ankara’da İncek gibi yerlere…
Toplu alım yapıyor. Nakit koyup daire topluyor.
Oh ne güzel memleket.
Al sana konut ağaları.
Al sana piyasa babaları.
Peki bu adamlar bu kadar konutu alıyor da kaydını nasıl tutuyor?
Evlerle ilgili günlük işleri kim yürütüyor?
Burada işin başka bir boyutu var.
Hatta kendi gözlemimi de söyleyeyim: Bu işi onlar adına yapan emlakçılar var.
Ankara’da bazı gayrimenkul ofisleri, bu konut ağalarının portföylerini fiilen yönetiyor.
Adam rüşvet parasıyla, kara parayla, ne idüğü belirsiz parayla geliyor; İncek’te 100 tane, 200 tane daire topluyor.
Tak diye nakiti koyup alıyor.
Sonra emlak ofisleriyle anlaşıyor.
Bu ofisler ne yapıyor?
Evlerin yönetimini üstleniyor.
Kiraya veriyor, kiraları topluyor, arıza-sorun takibi yapıyor, apartman temizliğiyle ilgileniyor, bakım süreçlerini yürütüyor.
Ve bütün bunlardan komisyon alıyor.
Nasıl düzenek ama?
Bakın, bu işin özellikle ikinci ayağını en net gördüğümüz yerlerden biri Ankara.
Kardeşim, artık İstanbul’un değil; Ankara’nın taşı toprağı altın.
Konut fiyatlarının en çok arttığı yer uzun süredir Ankara.
Hatta reel olarak artışın sürdüğü nadir illerden biri.
Neden?
Ankara’da bu talep patlaması niye?
Çünkü ortada dolaşan paranın taşınması zor.
Hazır elimizin altında deyip Ankara’da konuta gömüyorlar.
Bu kadar basit.
Sonra da dönüp “piyasa dinamikleri”, “arz-talep dengesi”, “normalleşme” diye masal anlatıyorlar.
Ortada normal bir piyasa yok.
Ortada barınma ihtiyacından kopmuş, kayıt dışı para akışıyla desteklenen bir yapı var.
Maliye’nin başındaki isim de hâlâ uyuyor. Devletin bu konuda daha etkin olması lazım.
Sevgiyle kalın.