ABD ile İran arasındaki gerilim piyasaları doğrudan etkiledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik “bu gece bütün bir medeniyet yok olabilir” şeklindeki sert çıkışı, yatırımcı tarafında jeopolitik risk fiyatlamasını hızlandırdı.
Piyasaların odaklandığı kritik detay ise açıklamanın zamanlaması oldu. ABD tarafında verilen ultimatumun Türkiye saatiyle yaklaşık 03.00’e denk gelmesi, belirsizliği saat bazlı bir riske dönüştürdü. Bu durum, gün içinde riskten kaçışı tetikledi.
Borsa İstanbul’da satışlar özellikle bankacılık hisselerinde yoğunlaştı. BIST 100 genelinde düşüş gözlenirken, BIST Banka Endeksi yaklaşık yüzde 3’e yakın geriledi. Bankacılık sektörünün daha sert etkilenmesinin nedeni, küresel şoklara karşı yüksek duyarlılık ve yabancı yatırımcı hareketlerine daha açık olması olarak öne çıktı.
Piyasa davranışı üç ana senaryoya göre şekillendi. İlk olarak İran’ın enerji ve altyapı hedeflerine yönelik olası bir askeri operasyon ihtimali, petrol fiyatlarında sıçrama ve bölgesel risk artışı beklentisi yarattı. İkinci olarak savaşın yayılma riski ve özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji arzının etkilenebileceği endişesi, gelişmekte olan piyasalardan çıkışı hızlandırdı. Üçüncü olarak ise operasyonun gece saatlerine denk gelme ihtimali, yatırımcıların pozisyon taşımaktan kaçınmasına neden oldu.
Bu gelişmelerle birlikte yatırımcılar hisse senedi pozisyonlarını azaltırken, bankacılık hisselerinde satışlar belirginleşti ve daha güvenli varlıklara yönelim arttı. Gün içinde satışların derinleşmesinde bu risk azaltma eğilimi belirleyici oldu.
Bu gece ne olabilir?
Piyasalarda fiyatlanan riskler üç ana başlıkta toplanıyor. İlk senaryo, İran’ın enerji ve kritik altyapısına yönelik yoğun bir hava operasyonu ihtimali. Bu durumda elektrik, ulaşım ve enerji sistemlerinde ciddi aksaklıklar yaşanabileceği ve bunun bölgesel ekonomik etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.
İkinci senaryo, çatışmanın bölgesel ölçekte genişlemesi. İran’ın karşılık vermesi halinde Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji arzının sekteye uğraması ve petrol fiyatlarında sert hareketler görülmesi olasılığı öne çıkıyor.
Üçüncü senaryo ise sert söylemlere rağmen fiili bir askeri adımın sınırlı kalması ya da gecikmesi. Bu durumda açıklamaların daha çok psikolojik baskı ve diplomatik manevra amacı taşıdığı yorumları yapılabilir.
Sonuç olarak Trump’ın açıklaması tek başına değil; zamanlaması, jeopolitik belirsizlik ve enerji arzına yönelik risklerle birlikte fiyatlandı. Borsa İstanbul’da yaşanan düşüş, klasik bir jeopolitik şoktan ziyade saat verilmiş bir riskin piyasa üzerindeki etkisi olarak öne çıktı.
