Türkiye’de dolaşımdaki para miktarı 25 Mayıs itibarıyla 1,14 trilyon TL ile tarihi zirveye ulaşırken, bayram öncesinde artan nakit talebi bankaların ATM operasyonlarında ciddi yoğunluğa neden oldu. Sektör kaynakları, bazı ATM’lere gün içinde 11 kez nakit yüklemesi yapıldığını belirtti.
Özellikle son dönemde bazı bankaların ATM’den günlük nakit çekim limitini 50 bin TL’ye kadar yükseltmesi, cihazlardaki nakit devir hızını artırdı. Bankacılık kaynakları, artan nakit ihtiyacı nedeniyle ATM operasyon maliyetlerinin de ciddi şekilde yükseldiğini ifade ediyor.
Bankalar son dönemde ATM’leri ağırlıklı olarak 100 TL ve 200 TL banknotlarla dolduruyor. Sektör hesaplamalarına göre, ortalama banknot değerinin 150 TL olduğu varsayımıyla 15 bin 200 banknot kapasiteli tam dolu bir ATM yaklaşık 2 milyon 280 bin TL taşıyabiliyor.
Ancak güvenlik ve lojistik nedenlerle ATM’ler genellikle tam kapasite doldurulmuyor. Sektör temsilcileri, uygulamada ATM’lerde çoğunlukla 500 bin TL ile 700 bin TL arasında nakit bulunduğunu belirtiyor.
Bu durum yüksek çekim limitleriyle birleşince ATM’lerin kısa sürede boşalmasına yol açıyor. Örneğin günlük 25 bin TL limit uygulanan bir bankada 24 müşterinin tam limit çekmesi halinde toplam çekim tutarı 600 bin TL’ye ulaşıyor. Bu da tek bir ATM’nin bir gün içinde tamamen boşalabileceği anlamına geliyor.
ATM’lerde kullanılan kasetlerin kapasitesi marka ve modele göre değişiyor. Bir kaset 2 bin ile 4 bin banknot arasında kapasiteye sahip olurken, yeni nesil para yatırma-çekme özellikli “recycler” ATM’lerde bu kapasite daha yüksek seviyelere çıkabiliyor. Para yatırma tarafında ise ATM’ler tek seferde 40 ile 200 banknot kabul edebiliyor. Günlük yatırma limitleri çoğu bankada 50 bin TL seviyesinde bulunurken, bazı bankalarda bu rakam 185 bin TL’ye kadar çıkıyor.
Bankacılar: Sorun Limit Değil, Para Yapısı
Öte yandan son dönemde ATM’lerde küçük kupürlerin azalması da dikkat çekiyor. 5 TL ile 50 TL arasındaki banknotların ATM’lerde daha az kullanılmasının temel nedeni kapasite optimizasyonu olarak gösteriliyor. Küçük kupürlerin daha fazla hacim kaplaması nedeniyle bankalar kasetleri büyük ölçüde 100 TL ve 200 TL banknotlarla doldurmayı tercih ediyor.
Sektör temsilcileri, mevcut banknot yapısı değişmediği sürece ATM operasyon maliyetlerinin artmaya devam edeceğini ifade ediyor. Bankacılık kaynakları, limit artışlarının ise bankaların tercihi değil, yüksek enflasyon ve mevcut para yapısının zorunlu kıldığı bir uyarlama olduğunu belirtiyor.
