Borsa İstanbul’da fiili dolaşım oranı hesaplama yönteminde yapılan değişiklik piyasalarda yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Finans çevrelerinde yüksek sesle konuşulan iddiaya göre düzenlemenin arkasında, uluslararası endeks kuruluşu MSCI’ın Türkiye piyasalarına yönelik artan çekinceleri bulunuyor.
Özellikle son dönemde bazı hisselerin MSCI endekslerine girişte beklenen sonucu alamaması ve yabancı yatırımcı tarafında “gerçek serbest dolaşım” konusundaki soru işaretlerinin büyümesi dikkat çekiyor. Piyasa kulislerinde, MSCI’ın Türkiye’ye yönelik olası bir yaptırım, negatif izleme süreci ya da erişilebilirlik eleştirisi hazırlığında olabileceği endişesinin ekonomi yönetimini harekete geçirdiği öne sürülüyor.
Ancak şu ana kadar MSCI tarafından Türkiye’ye yönelik resmi bir yaptırım, sınıflandırma değişikliği veya doğrudan bir uyarı açıklanmış değil. Piyasadaki değerlendirmeler daha çok kulis bilgileri, yabancı yatırımcı beklentileri ve son dönemdeki endeks kararları üzerinden yapılıyor.
“Kağıt Üstünde Dolaşım” Eleştirisi
Yabancı yatırımcıların uzun süredir bazı Borsa İstanbul şirketlerinde açıklanan fiili dolaşım oranlarına temkinli yaklaştığı belirtiliyor. Piyasa uzmanlarına göre bazı şirketlerde teorik olarak yüksek görünen fiili dolaşım oranlarının önemli kısmı gerçekte aktif dolaşım üretmiyor.
Özellikle ilişkili taraflarda bulunan paylar, patrona yakın yatırımcı hesapları, uzun süre hareket etmeyen portföyler ve işlem hacmi düşük yapılar nedeniyle açıklanan oranların yabancı yatırımcı açısından yeterli likidite sağlamadığı ifade ediliyor.
Bu nedenle “kağıt üzerinde yüksek, pratikte düşük dolaşım” eleştirileri son dönemde daha fazla dillendirilmeye başlandı. MSCI’ın ise özellikle “yatırım yapılabilir gerçek serbest dolaşım” kriterine önem verdiği biliniyor. Yani sadece teorik oran değil, piyasada gerçekten işlem görebilen ve erişilebilir olan pay miktarı dikkate alınıyor.
MSCI’a Giremeyen Hisseler Dikkat Çekti
Son dönemde piyasa değeri ve işlem hacmi açısından MSCI kriterlerine yaklaştığı düşünülen bazı hisselerin endekse alınmaması ya da beklenen ağırlığa ulaşamaması da dikkat çekmişti.
Piyasa çevreleri, bunun nedenlerinden birinin fiili dolaşım hesaplamalarına yönelik soru işaretleri olabileceğini düşünüyor.
Bazı yabancı kurum raporlarında da Türkiye piyasalarında erişilebilirlik, likidite kalitesi ve yatırımcı derinliği konusunda çekinceler bulunduğu yönünde değerlendirmeler yer almıştı.
Piyasada “Endonezya Senaryosu” Konuşuluyor
Piyasada en çok konuşulan başlıklardan biri ise “Endonezya örneği” oldu.
MSCI geçmişte bazı gelişmekte olan piyasalarda erişilebilirlik, işlem kalitesi ve yabancı yatırımcıya açıklık konularında sert eleştirilerde bulunmuştu. Endonezya piyasası da dönem dönem serbest dolaşım kalitesi, likidite yapısı ve yabancı yatırımcı erişimi nedeniyle incelemeye alınmıştı.
Şimdi benzer bir sürecin Türkiye için de gündeme gelebileceği konuşuluyor.
Özellikle düşük gerçek dolaşım, manipülasyona açık tahtalar, sınırlı yatırımcı tabanı, yüksek volatilite ve patron kontrolündeki hisselerde düşük erişilebilirlik gibi başlıkların yabancı yatırımcılar tarafından daha yakından izlendiği belirtiliyor.
MSCI Kararları Neden Kritik?
MSCI kararları yalnızca prestij açısından değil, küresel fon akımları açısından da büyük önem taşıyor.
Bir hissenin MSCI endeksine dahil edilmesi milyarlarca dolarlık pasif fon girişine kapı açabilirken, olumsuz değerlendirmeler ciddi yabancı çıkışlarını tetikleyebiliyor.
Bu nedenle piyasa uzmanları, fiili dolaşım düzenlemesinin yalnızca teknik bir hesaplama değişikliği olmadığını, aynı zamanda Türkiye piyasalarının uluslararası yatırımcı nezdindeki görünümünü koruma amacı taşıyan stratejik bir adım olarak okunması gerektiğini ifade ediyor.
Önümüzdeki dönemde MSCI’ın Türkiye piyasalarına ilişkin değerlendirmeleri ve özellikle erişilebilirlik başlığındaki olası mesajları piyasaların yakın takibinde olacak.