Son yıllarda en çok aldığımız mesajlardan biri de; “Bankamız şube kapatıyor, küçülmeye gidiyor, çalışanlara uzak yerlerde görev önerilerek personel istifaya zorlanıyor…” yönünde ifadeler içeren mesajlar. Farklı bankalardan, farklı dönemlerde iletilse de, sektör çalışanlarını huzursuz ettiği bir gerçek. Herkesin kafasında aynı soru var: Sıra ne zaman bize gelecek?
Bu soru üzerine biraz düşünmek ve süreci rakamlarla anlayıp geleceği gerçekçi bir analiz yaparak öngörmek gerek.
Bankalar ne zaman, ne kadar büyümüştü?
Sevgili yapay zeka her zamanki gibi anında cevapladı bu sorumu ve dedi ki;
Özellikle 2005–2013 arası, bankaların agresif biçimde şube açtığı ve personel aldığı dönem olarak öne çıkıyor.
Özellikle 2007 ve 2008, şubeleşme açısından olağanüstü yıllar:
2007: 769 yeni şube
2008: tam 1.172 yeni şube
2008’de şube sayısı %15,38 arttı.
Personel 2007’de 143.143’ten 158.534’e, 2008’de ise 171.598’e çıktı.
BDDK’nın Aralık 2002 verisinde sektör 124 bin personel ve 6.203 şube ile faaliyet gösterirken, Haziran 2020’de 203.658 personel ve 11.322 şubeye ulaşmıştı. Aynı dönemde aktif büyüklüğü de yaklaşık 213 milyar TL’den 5,4 trilyon TL’ye çıktı.
Bu nedenle dönemi kabaca şöyle sınıflandırabiliriz:
2002–2005: Yeniden yapılanma ve toparlanma
2005–2008: Çok hızlı şubeleşme ve personel alımı
2009–2013: Güçlü büyümenin devamı
2014–2015: Şube ve personel açısından zirve
2016 sonrası: Şube/personel optimizasyonu ve dijitalleşme
2019 sonrası: Şube ve çalışan sayısında belirgin küçülme
Nitekim 2015’te 11.193 olan şube sayısı 2024 sonunda 9.329’a, çalışan sayısı da 2015’te 201.204’ten 2024’te 187.918’e geriledi.
Bankalar nasıl küçülür?
Öncelikle şu konuya açıklık getirelim. Bir banka nasıl küçülür?
“Bankanın küçülmesi” genellikle bankanın faaliyetlerini, maliyetlerini veya çalışan sayısını azaltarak daha küçük bir yapıya geçmesi anlamına gelir. Tek bir şey değildir; birkaç farklı biçimde olabilir:
Şube küçülmesi: Şubelerin kapatılması veya birleştirilmesi.
Personel küçülmesi: Emeklilik, işten ayrılma veya işten çıkarma yoluyla çalışan sayısının azaltılması.
Bilanço küçülmesi: Kredi, mevduat ve diğer finansal varlıkların toplamının azaltılması.
İştirak/iş kolu küçülmesi: Bazı faaliyetlerden, iştiraklerden veya ürünlerden çıkılması.
Maliyet küçülmesi: Genel müdürlük, teknoloji, operasyon ve diğer giderlerin azaltılması.
Özellikle banka çalışanları açısından ne ifade eder?
Bir banka “küçülme” kararı aldığında ilk bakılan alanlardan biri personel ve şube maliyetleridir. Ancak bu mutlaka toplu işten çıkarma anlamına gelmez. Örneğin:
Emeklilik + yeni işe alımların azaltılması + şubelerin birleştirilmesi, doğal personel azalması şeklinde de gerçekleşebilir.
Bankacılık gerçekten küçülüyor mu?
Tüm bunlar yaşanırken, Bankalarımız gerçekten küçülüyor mu?
Evet — Türkiye’de bankacılık sektörü şube ve istihdam açısından küçülüyor; ancak bilanço/aktif büyüklüğü açısından “küçülüyor” demek doğru değil. Daha doğru ifade: bankacılık küçülmekten çok “şube ve insan gücü açısından yeniden yapılanıyor.”
Türkiye Bankalar Birliği’nin en güncel verilerine göre:
2022’den Mart 2026’ya yaklaşık 500 şube azalmış durumda. Ama çok önemli bir ayrım var.
Bu, bankaların iş hacminin küçüldüğü anlamına gelmiyor.
Tam tersine bankacılık sektörü aktif büyüklüğü, mevduat ve kredi hacmi açısından büyümeye devam ediyor. TBB’nin 2025 değerlendirmesinde ilk beş bankanın sektör aktiflerindeki payı %62 seviyesinde.
Dolayısıyla bugün yaşanan değişimi şöyle özetlemek daha doğru:
Eskiden:
Daha çok şube + daha çok personel + yüz yüze işlem
Şimdi:
Dijital bankacılık + otomasyon + daha az şube + daha verimli/uzmanlaşmış personel
TBB de şube ve çalışan sayısındaki değişimde mobil/dijital bankacılığın yaygınlaşmasını, alternatif dağıtım kanallarını ve bazı hizmetlerin dışarıdan alınmasını açıkça nedenler arasında gösteriyor.
Sonuç olarak Türkiye’de bankalar gerçekten küçülüyor mu?
Evet, fiziksel ağ ve çalışan sayısı açısından küçülme/optimizasyon var. Ancak bankaların ekonomik büyüklüğü küçülmüyor.
Tüm bu veriler ışığında çıkardığımız sonuç, 2005-2015 arası yaklaşık 10 yıllık bir sürede şube ve personel sayısı olarak neredeyse %100 büyüme gösteren Bankacılık sektörü, 2016’dan bu yana, 10 yıllık sürede personel sayısı olarak yaklaşık %6 küçülmüş.
Yani küçülme, büyüme kadar hızlı olmuyor ama çalışanlardaki korkusu büyük. Son dönemde günlük performans karşılığı dondurma ve gazoz ısmarlayarak çalışanlarının motivasyonunu arttırmaya çalışan yöneticiler, bu korkuyu gidererek çalışanlarına güven verseler, daha motive edici olabilirler. Bunu bir düşünmeliler.
(Not: Yazının içeriğindeki rakamsal veriler için yapay zekadan faydalanılmıştır.)