Türkiye’de kamu tarafından kesilen cezaların tutarı hızla yükselirken, bu cezaları ödeyenlerin oranı aynı hızda artmadı. Ekonomim’de Hüseyin Gökçe’nin haberine göre, ocak-ağustos döneminde bütçede 1 trilyon 364 milyar liralık para cezası tahakkuk ederken, bunun yalnızca 196 milyar lirası tahsil edilebildi. Böylece genel tahsilat oranı yüzde 14,4’te kaldı.
Rakamlar, ceza politikası ile tahsilat arasında dikkat çekici bir makas oluştuğunu gösteriyor. Tahakkuk eden cezalar trilyon liralık seviyeye ulaşırken, tahsil edilen tutar bunun çok altında kaldı. Üstelik bütçe verilerindeki tahakkuk rakamlarına cari yılın yanı sıra geçmiş yıllardan kalan alacaklar da dahil ediliyor. Bu nedenle tahakkuk ile tahsilat arasında fark oluşabiliyor.
En büyük sorun vergi cezalarında ortaya çıktı. Sekiz aylık dönemde 812 milyar 550 milyon liralık vergi cezası tahakkuk ederken bunun yalnızca 89 milyar 135 milyon lirası tahsil edilebildi. Böylece vergi cezalarında tahsilat oranı yüzde 11 seviyesinde kaldı.
Daha çarpıcı tablo ise “diğer vergi cezaları” kaleminde görüldü. 717 milyar 880 milyon liralık tahakkuka karşılık yalnızca yaklaşık 27 milyar liralık tahsilat gerçekleştirildi. Bu kalemde tahsilat oranı yüzde 3,8 gibi son derece düşük bir seviyede kaldı. Başka bir ifadeyle, tahakkuk eden her 100 liralık diğer vergi cezasının yalnızca 3,8 lirası tahsil edilebildi.
Trafik cezalarında ise tahsilat oranı daha yüksek gerçekleşti. Pay ayrılan idari para cezaları kapsamında 135,3 milyar liralık trafik cezası tahakkuk ederken 61 milyar 536 milyon lira tahsil edildi. Bu kalemde tahsilat oranı yüzde 45,5 oldu. Yılın tamamında 73 milyar 344 milyon liralık trafik cezası geliri öngörülmesine karşın, sekiz aylık tahakkukun bunun neredeyse iki katına yaklaşması dikkat çekti.
Yargı para cezalarında 64 milyar 920 milyon liralık tahakkuka karşılık 6,2 milyar lira tahsil edilirken oran yüzde 9,6’da kaldı. İdari para cezalarında ise tahsilat oranı yüzde 10,5 olarak gerçekleşti.
Ortaya çıkan tablo, cezaların yükselmesine karşın ödeme oranının aynı ölçüde yükselmediğini gösteriyor. Özellikle vergi cezalarında tahakkuk ile tahsilat arasındaki büyük fark, kamu açısından cezaların yalnızca yüksek miktarda belirlenmesinin bütçeye aynı ölçüde gelir yaratmadığını ortaya koyuyor.
