Sermaye piyasalarında son dönemde yaşanan fon krizleri ve yatırımcı mağduriyetlerinin ardından Sermaye Piyasası Kanunu’nda kapsamlı değişiklik hazırlığı gündeme geldi. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından paylaşılan düzenleme çerçevesine göre kanunda yedi temel başlıkta değişikliğe gidilmesi planlanıyor.
Hazırlanan paketin en dikkat çekici yönü, yatırımcıların parasını kaybetmesine neden olan usulsüzlüklerde sorumluların daha ağır yaptırımlarla karşı karşıya bırakılması. Yeni sistemle yalnızca kurumların değil, zarara yol açan kişilerin de doğrudan sorumlu tutulmasının önü açılacak.
Özellikle yatırım fonlarında yaşanan varlık kayıplarına yönelik yeni mekanizmalar, düzenlemenin en önemli başlıklarından birini oluşturuyor.
Fonlardan kaçırılan varlıkların peşine düşülecek
Yeni düzenlemeyle Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK), varlıkları hukuka aykırı işlemlerle azaltılan fonlar için olağanüstü tasfiye kararı alma yetkisi verilmesi planlanıyor.
Daha da önemlisi, fonlardan usulsüz şekilde çıkarılan varlıkların izinin sürülerek geri kazanılmasını sağlayacak bir mekanizma oluşturulacak. Böylece yatırımcıların zararının yalnızca fonun mevcut varlıklarıyla sınırlı kalmaması, hukuka aykırı biçimde elden çıkarılan değerlerin de geri alınabilmesi hedefleniyor.
Düzenlemenin bir diğer önemli ayağı ise fon yöneticileri ve diğer sorumluların şahsi mal varlıklarıyla sorumlu tutulabilmesi. Fonları zarara uğratan kişilerin, gerektiğinde kendi mal varlıkları üzerinden hesap vermesinin önü açılacak.
Piyasa dolandırıcılığı ve manipülasyon suçlarında sorumluluğun daha açık tanımlanması da planlanan değişiklikler arasında bulunuyor. Böylece yöneticilerin şirketlerin veya kurumların arkasına sığınarak sorumluluktan kaçmasının zorlaştırılması amaçlanıyor.
Cezalar ağırlaşıyor, Tazmin Merkezi güçleniyor
Kanun değişikliğiyle sermaye piyasası mevzuatına aykırı işlemlere uygulanan idari para cezaları ve hapis cezalarının da artırılması gündemde. Amaç, usulsüz işlemlerden elde edilecek kazancın, karşılaşılacak yaptırımlara kıyasla cazip olmaktan çıkarılması.
Yatırımcıların korunmasında önemli rol üstlenen Yatırımcı Tazmin Merkezi’nin teşkilat yapısının büyütülmesi, yetkilerinin genişletilmesi ve gelir kaynaklarının artırılması da pakette yer alıyor. Böylece aracı kurumların ödeme güçlüğüne düşmesi gibi durumlarda yatırımcıların korunmasına yönelik mekanizmanın güçlendirilmesi hedefleniyor.
Merkezi takas kuruluşları için de yeni bir kurtarma ve tasfiye çerçevesi hazırlanıyor. Bu kuruluşların finansal sistemde üstlendiği kritik rolün yasal zemininin güçlendirilmesi ve olası sistemik krizlerde zincirleme risklerin önlenmesi amaçlanıyor.
Düzenleme yalnızca yatırımcıların korunması ve cezaların artırılmasıyla sınırlı değil. Şirketlerin sermaye piyasalarından finansman sağlamasını kolaylaştırmak amacıyla ihraç süreçlerinin sadeleştirilmesi de planlanıyor. Sürdürülebilir finans alanında ise SPK’ya yeni düzenleme yetkileri verilmesi öngörülüyor.
Paketin en çok tartışılabilecek başlıklarından biri de sermaye piyasası kurumlarının itibarını zedeleyen gerçek dışı yayınların suç kapsamına alınmasına yönelik düzenleme. Bu başlığın nasıl uygulanacağı ve ifade özgürlüğü ile piyasa dezenformasyonu arasındaki sınırın nasıl çizileceği yakından izlenecek.