Türkiye sanayisi, yüksek finansman maliyetleri, artan üretim giderleri ve küresel ekonomik belirsizliklerin etkisiyle yatırım kararlarında daha temkinli bir döneme girdi. İmalat sanayisinin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payının dört yılda 6,5 puan gerileyerek yüzde 15,6’ya düşmesi, üretim ekonomisinin karşı karşıya olduğu sorunları yeniden gündeme taşıdı.
Sanayinin ekonomi içindeki ağırlığının azalması, yalnızca üretim rakamları açısından değil, Türkiye’nin rekabet gücü ve gelecekteki üretim kapasitesi bakımından da dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
Takım Tezgâhları Sanayici ve İş İnsanları Derneği (TİAD) tarafından yayımlanan 2025 Sektör Raporu da sektördeki yavaşlamayı ortaya koydu. Rapora göre Türkiye’de takım tezgâhları pazarının yurt içi kullanım hacmi 2025 yılında yüzde 9,1 azalarak 1,65 milyar dolara geriledi.
Aynı dönemde yerli üretim 783 milyon dolar, ihracat 677 milyon dolar, ithalat ise 1,54 milyar dolar olarak gerçekleşti. Veriler, Türkiye’nin takım tezgâhlarında ithalata bağımlılığının sürdüğünü gösterirken, iç pazardaki daralma yatırım iştahındaki zayıflamaya da işaret etti.
Sanayici makine yatırımında frene bastı
GNC Makina Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Çetinkaya, imalat sanayisinin ekonomi içindeki payındaki gerilemenin üretim yatırımları açısından önemli bir uyarı olduğunu belirtti. Sanayicinin yatırım ihtiyacının devam ettiğini ancak karar süreçlerinde maliyet ve verimlilik kriterlerinin çok daha belirleyici hâle geldiğini söyledi.
Yüksek faizler ve finansmana erişimde yaşanan zorluklar, özellikle yüksek yatırım maliyeti gerektiren makine ve teçhizat alımlarının daha dikkatli değerlendirilmesine neden oluyor. Sanayiciler artık yalnızca makinenin satın alma fiyatına değil, enerji tüketimine, üretim hızına, hassasiyetine, bakım giderlerine ve yatırımın geri dönüş süresine de bakıyor.
Çetinkaya, üretim yatırımlarının ertelenmesinin uzun vadede Türkiye’nin üretim kapasitesini de etkileyebileceğine dikkat çekerek, “Üretim; teknoloji, nitelikli istihdam, ihracat ve rekabet gücü anlamına geliyor. Bugün ertelenen bir makine yatırımı veya modernizasyon projesi, gelecekteki üretim kapasitesini de etkiliyor” değerlendirmesinde bulundu.
CNC ve otomasyon yatırımları öne çıkıyor
Yatırım kararlarının daha seçici hâle gelmesi, sanayide teknoloji tercihlerinin de değişmesine yol açıyor. CNC tezgâhları, otomasyon sistemleri, robotik uygulamalar ve üretim yazılımları, daha düşük maliyetle daha yüksek üretim performansı elde etmek isteyen işletmelerin gündeminde yer alıyor.
Daha kısa üretim süreleri, düşük hata oranı, enerji tasarrufu ve standart kalite, yeni makine yatırımlarında öne çıkan kriterler arasında bulunuyor.
Çetinkaya, sanayicinin ihtiyacının yalnızca yeni bir makine satın almak olmadığını, üretim süreçlerinden daha yüksek verim elde etmenin önem kazandığını belirterek, yüksek hassasiyetli tezgâhlar ve doğru mühendislik çözümlerinin işletmelerin rekabet gücünü doğrudan etkilediğini ifade etti.
Takım tezgâhları gibi yüksek sermaye gerektiren sektörlerde finansman modelleri de yatırım kararlarının önemli bir parçası hâline geliyor. Vadeli satış ve leasing gibi alternatiflerin işletmelerin nakit akışını koruyarak teknoloji yatırımlarını sürdürmesine katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Makine tedarikçilerinin rolü de bu süreçte değişiyor. Artık yalnızca makine satışı değil, üretim hattının planlanması, otomasyon entegrasyonu, mühendislik desteği ve satış sonrası hizmetler de yatırımın başarısında belirleyici oluyor.
Çetinkaya, Türkiye’nin güçlü bir üretim ekonomisine sahip olabilmesi için teknoloji yatırımlarının ve mühendislik kapasitesinin geliştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, sanayicinin öngörülebilir maliyetlere ve erişilebilir yatırım finansmanına ihtiyaç duyduğunu kaydetti.