Türkiye’de yatırım fonu sektöründe Eylül ayında başlayan güven krizi derinleşiyor. Bazı yatırım fonlarına yönelik manipülasyon iddiaları ve başlatılan soruşturmaların ardından yatırımcıların fonlardan çıkışı hız kesmeden devam ediyor. Krizin etkisi, yalnızca tartışmalı fonlarla sınırlı kalmayarak para piyasası fonlarına kadar yayıldı.
TEFAS verileri üzerinden yapılan hesaplamalara göre, Eylül ayının başından bu yana para piyasası fonlarından faiz getirisi etkisinden arındırılmış yaklaşık 1,2 trilyon liralık net para çıkışı gerçekleşti.
Ortaya çıkan tablo, yatırımcı güvenindeki bozulmanın boyutunu gözler önüne seriyor. Özellikle yüksek likiditesi ve düzenli getirisi nedeniyle mevduata alternatif olarak görülen para piyasası fonlarının da yatırımcı nezdinde güven kaybetmesi, sektör açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Nisan-ağustos döneminde para piyasası fonlarına haftalık bazda genellikle 50-100 milyar lira arasında para girişi yaşanıyordu. Ancak eylül ayıyla birlikte tablo tamamen değişti. O tarihten bu yana para piyasası fonlarında haftalık bazda net giriş kaydedilemedi. Böylece çıkış süreci 10 haftadır kesintisiz devam etti.
En büyük para çıkışı soruşturmaların başladığı hafta yaşandı
Fon krizinin en ağır etkisi, soruşturmaların gündeme geldiği eylül ayının üçüncü haftasında hissedildi.
Merkez Bankası’nın haftalık Para ve Banka İstatistikleri’ne göre, 18 Eylül haftasında para piyasası fonlarının toplam büyüklüğü 2 trilyon 135 milyar liradan 1 trilyon 679 milyar liraya geriledi. Yaklaşık 456 milyar liralık bu düşüş, Mart 2025’teki gelişmelerden bu yana kaydedilen en sert haftalık gerileme oldu.
Sadece iki haftalık dönemde fonlardan yaklaşık 750 milyar liralık çıkış yaşandı. Ekim ayında çıkışların hızı bir miktar azalsa da yatırımcıların fondan ayrılma eğilimi devam etti. Ekim ayının ikinci haftasında yaklaşık 135 milyar liralık yeni çıkış gerçekleşti.
Kasım ayının ilk haftalarında ise haftalık çıkış miktarı 15-20 milyar lira seviyelerine kadar geriledi. Ancak bu yavaşlama, yatırımcıların yeniden fonlara dönmeye başladığı anlamına gelmiyor. Fon sektöründe henüz kalıcı bir toparlanma işareti bulunmuyor.
Krizin etkisi yalnızca para piyasası fonlarındaki küçülmeyle de sınırlı kalmadı. Borsa İstanbul’da 16 Eylül’de BIST 100 endeksinin yüzde 7,5 değer kaybetmesi, yaşanan güven kaybının sermaye piyasalarına yansımasının en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Ayrıca 131 fonun tasfiye sürecine girmesi ve yüz binlerce yatırımcının etkilenmesi, krizin boyutunu daha da büyüttü.
Yatırımcı fondan çıktı, döviz ve altına yöneldi
Fonlardan çekilen paranın nereye gittiği de krizin önemli başlıklarından biri oldu.
Goldman Sachs analistlerinin 2 Ekim tarihli değerlendirmesinde, eylül ayında Türkiye’de para piyasası fonlarından gerçekleşen yaklaşık 13 milyar dolarlık çıkışın yarısına yakınının yurt içindeki döviz ve altın mevduatlarına yöneldiğine işaret edildi. Çekilen paranın önemli bir bölümünün ise TL mevduata geçtiği değerlendirildi.
Yatırım fonları ve emeklilik yatırım fonlarındaki dolarizasyon oranının Eylül 2026 itibarıyla yüzde 40,1’e yükselmesi de yatırımcı tercihlerindeki değişimi ortaya koydu.
Para piyasası fonları, yüksek faiz döneminde sağladıkları getiri ve kolay nakde dönüşebilme özellikleri sayesinde geniş bir yatırımcı kitlesine ulaşmıştı. Ancak fon sektöründe yaşanan gelişmeler, yatırımcıların yalnızca getiriye değil, fonların yönetimine, denetimine ve varlık güvenliğine de ne kadar önem verdiğini gösterdi.
Önümüzdeki dönemde fon sektörünün en önemli sınavı, yatırımcı güvenini yeniden kazanmak olacak. Tasfiye süreçlerinin tamamlanması, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve düzenleyici kurumların atacağı adımlar, yatırımcıların yeniden fonlara dönüp dönmeyeceğini belirleyecek.
Çıkışların hız kesmesi olumlu bir gelişme olsa da 1,2 trilyon liralık para çıkışının ardından sektörün eski büyüme ivmesini yakalaması için yalnızca faiz getirisi yeterli olmayacak. Yatırımcıların kaybettiği güvenin yeniden tesis edilmesi gerekecek.
