Bir yatırımcı olarak benim Ekim 2025 te görüp SPK yı uyardığım riskleri, finansal verileri analiz eden ve profesyonel kadrolarla çalışan kredi derecelendirme kuruluşları nasıl göremedi?
Üstelik bu kuruluşların bazı şirketlerin kredi notlarını ancak sorunlar ortaya çıktıktan sonra düşürmesi, görevlerini ne ölçüde yerine getirdikleri sorusunu gündeme getiriyor.
Kredi derecelendirme kuruluşlarının varlık nedeni, finansal piyasalarda güvenilir bir risk değerlendirmesi yapmaktır. Şirketlerin borçlarını geri ödeme kapasitesini, mali yapılarını, nakit akışlarını ve finansman kaynaklarını inceler; yatırımcıların göremeyebileceği riskleri ortaya koymaya çalışırlar.
Verdikleri notlar, yatırımcıların kararlarını etkileyen önemli göstergelerdir. Bu nedenle yalnızca mevcut mali durumu değil, gelecekte ortaya çıkabilecek riskleri de değerlendirmeleri beklenir. Çünkü derecelendirmenin asıl değeri, krizden sonra değil, krizden önce ortaya çıkar.
Türkiye’de yaşanan fon skandalı, bu kuruluşların değerlendirme süreçlerini de sorgulamayı gerektiriyor.
Ben, 20 Ekim 2025 tarihinde SPK’ya yaptığım başvuruda, finans piyasalarında oluşan yapının ileride sistemik bir risk yaratabileceği uyarısında bulunmuştum. Bu uyarının ardından yaşanan gelişmeler, konunun ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Bazı şirketlerin kredi notlarının sorunlar ortaya çıktıktan sonra düşürülmesi ise ayrı bir tartışma konusu. Piyasa riskin farkına varmış, yatırımcı zarar görmüş ve güven sarsılmışsa sonradan yapılan not indiriminin ne anlamı kalır? Derecelendirme kuruluşlarının görevi, gelişmeleri geriden takip etmek değil, tehlikeyi önceden tespit etmektir.
Bu çerçevede bu kuruluşların geçmiş raporları incelenmelidir. Hangi şirketlere hangi tarihlerde not verildiği, notların hangi gerekçelerle değiştirildiği ve fon portföylerinde yer alan tahvil ve finansman bonolarının ihraççılarının mali yapılarının nasıl değerlendirildiği açıklığa kavuşturulmalıdır.
Burada peşinen bir suçlama yapmak değil, derecelendirme sisteminin görevini yerine getirip getirmediğini sorgulamak gerekiyor.
Kredi derecelendirmesi, kriz çıktıktan sonra not düşürmekten ibaret değildir. Asıl sorumluluk, yatırımcı henüz tehlikenin farkında değilken riski görebilmek ve uyarabilmektir.
