Antalya’da devam eden Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı COP31’de enerji dönüşümünün en önemli gündem maddelerinden biri nükleer enerji oldu. Elektrik talebindeki hızlı artış ve düşük karbonlu enerji kaynaklarına duyulan ihtiyaç, nükleer enerjiyi uluslararası iklim müzakerelerinin öne çıkan başlıklarından biri haline getirdi.
Türkiye’nin COP31 Başkanlığı öncülüğünde başlatılan “35 by 35” küresel elektrifikasyon girişimi, 2035 yılına kadar küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının yüzde 35’e çıkarılmasını hedefliyor. Ancak bu hedef, yalnızca elektrik kullanımının artırılmasını değil, ortaya çıkacak ilave talebin hangi enerji kaynaklarıyla karşılanacağını da gündeme taşıyor.
Yenilenebilir enerji yatırımlarının hız kazandığı bu süreçte nükleer enerji, kesintisiz elektrik üretimi ve düşük karbonlu enerji arzı açısından tamamlayıcı kaynak olarak değerlendiriliyor.
Nükleer enerjiye destek veren ülke sayısı 39’a yükseldi
Nükleer enerjiye yönelik uluslararası desteğin genişlemesi, ülkelerin uzun vadeli kapasite hedeflerine de yansıyor. COP28’de 22 ülkenin desteğiyle başlatılan ve küresel nükleer enerji kapasitesinin 2050 yılına kadar üç katına çıkarılmasını öngören deklarasyona imza atan ülkelerin sayısı 39’a ulaştı. Türkiye de deklarasyonu destekleyen ülkeler arasında bulunuyor.
COP31’de nükleer enerji gündemi yalnızca Türkiye ile sınırlı kalmadı. Kanada, Togo, Birleşik Krallık, Kazakistan, Japonya, Fransa ve Finlandiya’nın yanı sıra ev sahibi Türkiye de ülke pavilyonlarının programlarında nükleer enerjiye yer verdi.
Zirvenin resmi programına göre COP31 tamamlandığında nükleer enerji odağındaki etkinliklerin sayısının 20’yi aşması bekleniyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Dünya Nükleer Birliği (WNA), Avrupa Nükleer Derneği (ENS) ve Uluslararası Genç Nükleer Uzmanlar Kongresi (IYNC) de zirveye akredite kuruluşlar arasında yer alarak sektördeki bilgi birikimlerini katılımcılarla paylaşıyor.
Türkiye için nükleer enerji ve küçük modüler reaktör fırsatı
IC Holding Murahhas Azası ve IC Nükleer Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Murad Bayar, Türkiye’nin öncülüğünde başlatılan 35 by 35 girişiminin enerji yatırımlarında bugünden harekete geçilmesini gerektirdiğini söyledi.
Enerji yatırımlarının planlama ve inşaat süreçlerinin uzunluğuna dikkat çeken Bayar, 2035 hedeflerine ulaşılabilmesi için fizibilite çalışmalarının ve yatırım hazırlıklarının şimdiden başlatılması gerektiğini belirtti.
Dünyanın nükleer enerjide yeni bir yatırım dönemine girdiğini ifade eden Bayar, net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda fosil yakıtların elektrik üretimindeki payının azaltılması gerektiğini vurguladı. Nükleer enerjinin kesintisiz ve düşük karbonlu üretim kapasitesiyle yenilenebilir kaynakları tamamlayan önemli bir seçenek olduğunu kaydetti.
Bayar, özellikle küçük modüler reaktörlerin (SMR) enerji yoğun sektörlerin kesintisiz ve güvenilir enerji ihtiyacını tüketim noktalarına yakın bölgelerde karşılayabilecek potansiyel taşıdığına dikkat çekti.
Türkiye açısından nükleer enerji yatırımlarının doğal gaz ithalatını azaltma ve yerli elektrik üretim kapasitesini artırma bakımından stratejik fırsat sunduğunu belirten Bayar, kalıcı bir teknoloji yetkinliği oluşturulabilmesi için üniversiteler, teknoloji geliştiricileri ve sanayinin birlikte çalışması gerektiğini ifade etti.
Bayar’a göre Türkiye, bu iş birliğini geliştirebildiği takdirde yalnızca kendi enerji ihtiyacını karşılayan bir ülke olmakla kalmayıp büyük ölçekli reaktörlerden küçük modüler reaktörlere kadar uzanan alanda mühendislik, üretim ve teknoloji geliştirme kapasitesiyle küresel nükleer enerji değer zincirinde de yer alabilir.

