TCMB’nin 2026 Karnesi: Hedefler Şaştı, Güven Sınavı Zorlaştı

Ara hedeflerin ve tahminlerin değiştirilmesi, piyasa beklentilerinin bozulması TCMB'nin kredibilitesini olumsuz etkiliyor.

Dr. Ayhan Bülent Toptaş

Dr. Ayhan Bülent Toptaş

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2026 yılına enflasyonla mücadelede daha somut bir çerçeve oluşturmak ve beklentileri kontrol altına almak iddiasıyla girmişti. Bir önceki yıl uygulamaya konulan ara hedef sistemi, enflasyon tahminleri ile politika hedefleri arasındaki ayrımı belirginleştirmeyi amaçlıyordu. Ancak yılın tamamlanmasına yaklaşık bir buçuk ay kala ortaya çıkan tablo, TCMB’nin hedef belirleme, tahmin yapma ve ekonomik beklentileri yönetme performansının ciddi biçimde sorgulanmasını gerektiriyor.

Başlangıç hedefi yüzde 16’ydı

TCMB, 2026 yılı için yüzde 16 enflasyon ara hedefini Ağustos 2025’te açıklamıştı. Şubat 2026’da yayımlanan Enflasyon Raporu’nda bu hedef korundu. Bununla birlikte, yıl sonu enflasyon tahmin aralığı yüzde 13-19’dan yüzde 15-21’e yükseltildi. Böylece henüz yılın ilk aylarında tahminlerde yukarı yönlü bir revizyon yapılmış, ancak ara hedef değiştirilmemişti.

Mayıs ayında ise daha önemli bir gelişme yaşandı. TCMB, olağanüstü jeopolitik gelişmeleri ve değişen varsayımları gerekçe göstererek 2026 ara hedefini yüzde 16’dan yüzde 24‘e yükseltti. Başka bir ifadeyle, yılın başında ilan edilen hedef 8 puan artırılmış oldu.

Bu karara iki yönden bakılabilir. Bir taraftan merkez bankasının değişen koşullara göre gerçekçi davranması ve ulaşılması güç bir hedefte ısrar etmemesi takdir edilebilir. Diğer taraftan ara hedef sisteminin temel amaçlarından biri, ekonomik aktörlere güvenilir bir nominal çıpa sunmaktır. İlk uygulama yılında hedefin 8 puan yükseltilmesi, ara hedefin ekonomik aktörler açısından ne ölçüde güvenilir bir nominal çıpa oluşturabildiği sorusunu gündeme getiriyor.

Tahminler ile gerçekleşmeler arasındaki mesafe

TCMB’nin tahmin performansı da üzerinde durulması gereken bir başka konu. Şubat ayında yüzde 15-21 aralığında açıklanan 2026 yıl sonu enflasyon tahmini, yıl içinde aşamalı olarak yukarı revize edildi. Ağustos raporunda yüzde 28’e çıkarılan tahmin, 12 Kasım’da yayımlanan son Enflasyon Raporu’nda yüzde 29,5‘e yükseltildi.

TÜİK’in açıkladığı ekim ayı yıllık TÜFE artışı ise yüzde 29,77 oldu. Yılın son iki ayına ilişkin gelişmeler henüz bilinmese de TCMB’nin son tahmini ile ekim ayı gerçekleşmesi arasındaki yakınlık, yıl başında açıklanan tahmin ile yıl içinde ortaya çıkan enflasyon arasındaki büyük sapmayı ortadan kaldırmıyor. Aksine, başlangıçtaki öngörüler ile yılın sonuna doğru ortaya çıkan görünüm arasındaki büyük farkı daha belirgin hale getiriyor.

TCMB, tahmin revizyonlarında özellikle savaş kaynaklı enerji fiyatı artışlarına, Türk lirası cinsinden ithalat maliyetlerine ve gıda fiyatlarına dikkat çekiyor. Bunlar kuşkusuz enflasyonu etkileyen önemli faktörler. Ancak bir merkez bankasının performansı değerlendirilirken yalnızca karşılaştığı şoklar değil, bu şokları öngörme kapasitesi ve etkilerini sınırlamak için uyguladığı politikaların etkililiği de dikkate alınmalı.

Piyasanın enflasyon beklentileri iyileşmedi

Kredibilite açısından daha dikkat çekici göstergelerden biri piyasa beklentileri. TCMB’nin Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yılın başında yaklaşık yüzde 23 düzeyindeyken kasım ayında yüzde 30,04‘e yükseldi. On iki ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 24,04, 24 ay sonrası beklenti ise yüzde 18,02 oldu.

Bu rakamlar, piyasa katılımcılarının enflasyonun orta vadede gerileyeceğine ilişkin beklentilerini tamamen kaybettiğini göstermiyor. Ancak dezenflasyon programının başlangıçta öngörülen patikadan önemli ölçüde uzaklaştığını ortaya koyuyor. Merkez Bankası’nın kendi tahminlerini yukarı yönlü değiştirdiği bir ortamda piyasa beklentilerinin de yükselmesi, hedef ve tahminlerin beklentileri yönlendirme gücünün sınırlı kaldığına işaret ediyor.

Asıl sınav kredibilite

Yıl sonu gerçekleşmeleri henüz kesinleşmediği için nihai bir karne vermek adına erken olabilir. Ancak mevcut veriler; ara hedefin 8 puan yükseltilmesini, tahminlerin sürekli yukarı revize edilmesini ve piyasa beklentilerinin başlangıç patikasından kopmasını kurumsal kredibilite açısından ciddi bir sınava dönüştürüyor. Bir merkez bankasının güvenilirliği yalnızca koyduğu hedeflere ulaşmasıyla değil, hedeflerden sapma olduğunda bunun nedenlerini ne kadar doğru teşhis ettiği, sorumluluğu nasıl üstlendiği ve geleceğe ilişkin taahhütlerinin ne ölçüde inandırıcı olduğuyla ölçülür.

TCMB’nin 2026 performansına bu açıdan bakıldığında, ortaya çıkan tablo güven verici olmaktan uzak. Yıl başında yüzde 16 olarak belirlenen ara hedefin yüzde 24’e yükseltilmesi, yıl sonu tahmininin yüzde 29,5’e çıkarılması ve piyasa katılımcılarının yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 30’u aşması, başlangıçta çizilen yol haritasından önemli ölçüde uzaklaşıldığını gösteriyor. TCMB’nin bu sapmaları açıklaması önemli; ancak açıklamaların ötesinde, benzer sapmaların tekrarlanmasını önleyecek bir politika çerçevesi ortaya koyması gerekiyor. Çünkü enflasyonla mücadelede güven, yalnızca verilen sözlerle değil, bu sözlerin ne ölçüde yerine getirildiğiyle kazanılıyor.

Mobil sürümden çık