İŞ KANITI Nedir?
İş Kanıtı yani ‘Proof of Work’, Bitcoin ile kriptovarlık dünyasına giren bir merkeziyetsiz mutabakat modelidir.
İş kanıtı, bir kriptoparanın kullanıcıları tarafından iki defa harcanmadığının ve birbirini tanımayan kesimlerin tüm para transferlerinin merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan tamamlanabilmesi adına izlenen yöntemdir. İş kanıtı yönteminde, ağa duyurularak zincire kaydedilecek kriptopara transfer işlemlerini kontrol etmek ve doğruluğunu onaylamak için bir gönüllü olan kişiler/gruplar (madenciler) sahip oldukları bilgisayarların işlem gücünü, algoritma tarafından tespit edilen problemi çözmek için kullanırlar. Bitcoin blokzincirinde ortalama her 10 dakikada bir gerçekleştirilen problem çözme yarışını sadece bir madenci kazanır, problemi çözmek için harcadığı enerji maliyetiyle birlikte iş kanıtı oluşmuş olur ve sıradaki işlemleri doğrulama işi karşılığında bir miktar kriptoparayı ödül olarak alır.
İş kanıtı modeli, ağdaki işlemleri doğrulayarak yeni basılacak kriptoparalara sahip olmak isteyen madencileri bir yarış sayesinde enerji harcamaya ve dolayısıyla bir enerji maliyeti yaratarak dürüst davranmaya sevk eder. Madenciler de katlandıkları yüksek enerji maliyetine karşılık elde ettikleri yeni basılan kriptoparaları harcamak ve masraflarını çıkarmak isteyecektir. İşte bu sayede kriptopara dolaşıma sokulduğunda hem maliyetlerinden kaynaklanan bir değere hem de tamamen merkeziyetsiz biçimde oluşturulan güvence mekanizmasına sahip olacaktır.
İş kanıtı mutabakat mekanizmasını ilk kullanan kriptopara Bitcoin’dir. Bitcoin bugün hala aynı mekanizma ile transferlerin gerçekleşmesini sağlamakta ve ayrıca (teorik limiti 21 milyon adet olan) yeni Bitcoinleri piyasaya sürmektedir. Öte yandan dünya genelinde birçok bilgisayarın her 10 dakikada bir yeni bloğu doğrulamak için problemi çözmeye çalışması çok ciddi bir enerji sarfiyatı ortaya çıkarmaktadır. Üstelik kazanan madenci dışındaki enerji sarfiyatının tamamı teknik olarak boşa gitmektedir. Bu sarfiyat her ne kadar kriptoparanın güvenliği açısından gerekli ve faydalı ise de çevresel etkiler açısından endişeleri de beraberinde getirmektedir.
Bu sebeplerle daha önce iş kanıtı mutabakat mekanizmasını kullanan Ethereum blokzinciri, yakın bir zamanda daha farklı bir mutabakat mekanizması olan ‘hisse kanıtı (Proof of Stake)’ yöntemine geçiş yapmıştır.
