Türkiye’de konut sahibi olma hayali kuran vatandaşların karşılaştığı sorunlar giderek büyüyor. Özellikle inşaatı tamamlanamayan projeler, ertelenen teslim tarihleri ve sözleşme dışı ödeme talepleri, konut sektöründe tüketici mağduriyetlerini artırıyor.
Online şikayet platformlarına yansıyan verilere göre, konut inşaat firmalarına yönelik şikayetler 2026 yılında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 130 arttı. Ortaya çıkan tablo, konut satın alan tüketicilerin karşı karşıya kaldığı risklerin boyutunu gözler önüne serdi.
Vatandaşların en fazla şikayet ettiği konuların başında, taahhüt edilen tarihte teslim edilmeyen konutlar geliyor. Bunun yanı sıra inşaatların yarım kalması, eksik ve hatalı işçilik, tapu devrinin gecikmesi ve satış sözleşmesinde bulunmayan ilave ödemelerin talep edilmesi de öne çıkan sorunlar arasında bulunuyor.
İnşaat maliyetleri müteahhitleri zorluyor
İnşaat sektöründe yaşanan maliyet artışları, projelerin finansmanını ve tamamlanma süreçlerini de baskılıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre inşaat maliyet endeksi yıllık yüzde 29,59, aylık bazda ise yüzde 2,04 yükseldi.
Yıllık bazda malzeme maliyetlerindeki artış yüzde 28,72 olurken işçilik giderlerindeki yükseliş yüzde 31,20’ye ulaştı. İşçilik maliyetlerinin malzeme giderlerinden daha hızlı artması, özellikle finansman kaynakları sınırlı olan müteahhitlerin üzerindeki baskıyı artırdı.
Sektördeki güven göstergeleri de olumsuz görünümü destekliyor. TÜİK verilerine göre inşaat sektörü güven endeksi ekim ayında yüzde 0,4 artarak 83,3 seviyesine çıktı. Ancak endeksin 100 eşik değerinin altında kalması, sektörde kötümser beklentilerin devam ettiğine işaret ediyor.
Maliyetlerdeki yükseliş, finansmana erişim sorunları ve satışların yavaşlaması bir araya geldiğinde, özellikle öz kaynakları yetersiz şirketlerin projelerini tamamlaması daha da zorlaşabiliyor.
30 konut ve üzerindeki projelerde teminat zorunluluğu
Ön ödemeli konut satışlarında tüketicileri korumaya yönelik yasal düzenlemeler bulunuyor. Mevzuata göre 30 ve üzeri konut bulunan projelerde müteahhitlerin bina tamamlama sigortası, banka teminat mektubu, hak ediş sistemi veya bağlı kredi teminatı seçeneklerinden en az birini sağlaması gerekiyor.
30 konutun altındaki projelerde ise bu teminat zorunluluğu bulunmuyor. Bu nedenle tüketicilerin sözleşme imzalamadan önce projenin yapı ruhsatını, tapu kayıtlarını, teslim tarihini ve ödeme güvencelerini dikkatle incelemesi önem taşıyor.
Ticaret Bakanlığı düzenlemelerine göre ön ödemeli konut satışlarında teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren 48 ayı aşamıyor. Ancak sözleşmede daha kısa bir teslim süresi belirlenmişse müteahhit bu tarihe uymak zorunda.
Üstelik yalnızca anahtarın verilmesi resmi teslim için yeterli kabul edilmiyor. Tapu tescilinin yapılması ve konutun oturuma elverişli şekilde alıcıya devredilmesi gerekiyor.
Teslimatın sözleşmede belirtilen tarihte gerçekleştirilmemesi veya satıcının yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda tüketicinin sözleşmeden dönme hakkı da bulunuyor. Bu hakkın kullanılması için noter aracılığıyla bildirim yapılması önem taşıyor. Şartların oluşması halinde tüketici ödediği bedelin iadesini ve belgelenebilen kira gideri gibi zararlarının karşılanmasını talep edebiliyor.