TÜRKİYE SANAYİSİZLEŞİYOR MU?
Üreten ekonomi neden üretmekte zorlanıyor?
Bir ülkenin ekonomik gücü yalnızca büyüme oranıyla ölçülmez. Ne ürettiği, nasıl ürettiği, kaç kişiye istihdam sağladığı ve dünya pazarlarında ne kadar rekabet edebildiği de önemlidir.
Bugün Türkiye ekonomisinin önünde cevaplanması gereken önemli bir soru var:
Sanayimizi büyütüyor muyuz, yoksa sanayicimizi üretimden uzaklaştırıyor muyuz?
Rakamlarla sanayinin önündeki tabloya bakalım.
1. Finansman maliyeti
30 Ekim 2026 itibarıyla TL ticari kredi faizleri yaklaşık yüzde 50 seviyesinde. Bu maliyetle işletme sermayesini finanse etmek, yatırım yapmak ve rekabetçi fiyatlarla üretim gerçekleştirmek sanayici için ciddi bir sorun.
2. Kur politikası ve rekabet gücü
Ekim 2026’da yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,77 iken doların yıllık ortalama artışı yüzde 18,2 seviyesinde kaldı.
Aradaki yaklaşık 11,6 puanlık fark, özellikle yerli maliyetlerle üretim yapan ve ihracat pazarlarında rekabet eden işletmelerin fiyatlama gücünü zorluyor.
3. Üretim kapasitesi kullanılamıyor
TCMB verilerine göre Ekim 2026’da imalat sanayinin kapasite kullanım oranı yüzde 74,5.
Başka bir ifadeyle mevcut üretim kapasitesinin yaklaşık dörtte biri kullanılmıyor.
4. Siparişler azalıyor, sanayide daralma eğilimi sürüyor
İSO Türkiye İmalat PMI Ekim ayında 47,3’e geriledi. 50 eşik değerinin altında geçen süre 31 aya ulaştı.
Üretim ve yeni siparişlerdeki yavaşlama, sanayideki sorunların geçici bir dalgalanmanın ötesine geçebildiğini gösteriyor.
5. Sanayi istihdam kaybediyor
TÜİK’in Eylül 2026 verilerine göre toplam ücretli çalışan sayısı yıllık yüzde 1,7 artarken sanayi sektöründeki ücretli çalışan sayısı yüzde 1,2 azaldı.
Ekonomi genelinde istihdam artarken sanayide istihdamın gerilemesi üzerinde ayrıca durulması gereken bir gelişme.
6. Tekstil ve hazır giyimde alarm zilleri
Tekstil ve hazır giyim sektörlerinde 2024 Aralık-2025 Ekim döneminde şirket sayısı 59.101’den 54.479’a geriledi.
Aynı dönemde istihdam 959.395 kişiden 860.359 kişiye düştü.
Yaklaşık 99 bin kişilik istihdam kaybı, emek yoğun sektörlerde yaşanan rekabet sorunlarının ne kadar ciddi olduğunu ortaya koyuyor.
7. Sanayinin milli gelir içindeki yeri
TÜİK’in yıllık hesaplarına göre imalat sanayinin 2025 yılında GSYH içindeki payı yüzde 15,6 oldu.
2015 yılında bu oran yüzde 16,7 idi.
On yıllık dönemdeki bu değişim, sanayinin milli gelir içindeki ağırlığının da yakından izlenmesi gerektiğini gösteriyor.
Elbette tek başına bu oran sanayisizleşmenin kanıtı değildir. Ancak diğer göstergelerle birlikte değerlendirildiğinde önemli bir tartışma alanı yaratıyor.
Asıl tehlike ne?
Sanayici bugün aynı anda birçok cephede mücadele ediyor.
Yüksek kredi faizleri, finansmana erişim zorluğu, enerji ve işçilik maliyetleri, enflasyon, döviz kurunun maliyet artışlarının gerisinde kalması, iç ve dış talepteki zayıflama…
Bu koşullar altında işletmeler önce yatırımlarını erteliyor, sonra üretimlerini azaltıyor, ardından istihdamlarını gözden geçiriyor.
Süreç uzadığında ise kapanma veya üretimin başka ülkelere taşınması gündeme geliyor.
Burada kaybedilen yalnızca bir fabrika değildir.
Yetişmiş insan gücü, tedarik zinciri, mühendislik birikimi, ihracat pazarı ve yıllar içinde oluşturulmuş üretim kültürü de kaybediliyor.
Üstelik bir fabrikanın kapanmasıyla kaybolan üretim kapasitesini yeniden oluşturmak, kapanan bir işletmenin kapısını yeniden açmaktan çok daha maliyetlidir.
Peki ne yapmalıyız?
Enflasyonla mücadele elbette vazgeçilmezdir. Ancak bu mücadele üretim kapasitesini aşındırmadan yürütülmelidir.
• Üretim ve ihracat yapan işletmelere erişilebilir, uzun vadeli finansman sağlanmalı.
• Kredi politikası üretken yatırımları ve işletme sermayesini desteklemeli.
• Kur politikası ile enflasyon ve üretim maliyetleri arasındaki ilişki gözetilmeli.
• Enerji maliyetleri ve verimlilik konusunda sanayiye destek verilmeli.
• Teknoloji yatırımları ve katma değerli üretim teşvik edilmeli.
• İstihdamı koruyan ve yeni istihdam yaratan işletmeler desteklenmeli.
• Özellikle tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya gibi emek yoğun sektörler için rekabetçi üretim politikaları geliştirilmeli.
Sonuç olarak;
Ekonomik büyüme rakamları kadar, bu büyümenin hangi üretim kapasitesiyle gerçekleştiğini de sorgulamalıyız.
Sanayisini kaybeden bir ülke yalnızca fabrikalarını değil, teknolojik birikimini, ihracat gücünü ve gelecekteki ekonomik bağımsızlığını da riske atar.
Finansman maliyetlerini düşürmeden, üretim maliyetlerini rekabetçi hale getirmeden ve sanayicinin yatırım iştahını yeniden canlandırmadan sürdürülebilir bir büyüme yaratmak kolay değil.
Enflasyonu düşürürken üretim gücümüzü kaybediyorsak, elde ettiğimiz ekonomik başarının sürdürülebilirliğini de sorgulamalıyız.
Asıl sorumuz şu:
Türkiye ekonomisi büyürken sanayisi küçülme riskiyle mi karşı karşıya?

