TFRS 13 ve Uluslararası Değerleme Standartlarında ‘makul fiyat’ tanımı şu şekildedir: Piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde gerçekleşecek olağan bir işlemde bir varlığın satışında elde edilecek veya bir borcun devrinde ödenecek fiyattır.
Sizler için bu tanımı basitleştireyim, herkesin anlayacağı hale getireyim.
Olağan bir piyasada, olağan bir işlem olacak.
Yani, anormal koşullar (iflas, tasfiye satışı, NAS ekonomisi, yüksek faiz vb.) olmayacak.
Yeteri kadar katılımcı olacak.
Yani, gerek arz tarafında gerekse de talep tarafında REKABET SÖZ KONUSU olacak.
Bu sayede arz ve talep arasındaki eşleşme OBJEKTİF ve MANİPÜLASYON İÇERMEYEN bir değer ortaya koyacak.
Paramedya’da 5 Ocak 2025 tarihli ve ‘Merkez Bankası Araştırmasında NAS İtirafı!’ başlıklı yazımda belirttiğim üzere; Türkiye’deki fiyatların MAKUL FİYAT içermediğini bizzat Merkez Bankası’nın akademik araştırmasında ifade ettiğini yazdım (LİNK: https://www.paramedya.com/devami/127680/merkez-bankasi-arastirmasinda-nas-itirafi/ ).
İtiraf ediyor ve sitem ediyordu Merkez Bankası!
Neydi bu şikâyet?
FAHİŞ FİYAT oluşumuydu.
Sebebi neydi?
REKBETÇİLİĞİ AZALMASI!
Nasıl oldu bu?
Sektörlerdeki orta ve küçük ölçekli arz sunanların azalması ve sektörlerin 3-5 büyük oyuncu hâkimiyetine terk edilmesi.
Bu neye sebebiyet veriyordu?
FİYAT KARTELİNE!
Fiyat karteli nedir?
Fiyatların sektör hâkimiyetine sahip 3-5 oyuncu tarafından birlikte belirlenmesi.
Netice ne?
Enflasyon beklentisini kontrol altına alamamak, yüksek (aşırı) kar marjları için oluşan fahiş fiyatlar nedeniyle satın alma güçleri düşen halk!
Olayın temel nedeni NAS EKONOMİSİ!
Defalarca söyledim yazdım, tekrar etmeye gerek yok.
İyi de, bu süreçte sektörlerdeki rekabetçiliğin azalmasına gözünü kapayan ve iktisadi amacını rafa kaldıran bir kuruluş daha var!
Göz ardı edilmemeli, dillendirilmeli.
Zira dillendirmeliyiz ki; farkına varalım!
Bu kurumun adı REKABET KURULU!
Asli görevi sektörlerdeki rekabetçiliğin temini için denetim ve gözetim faaliyetinde bulunmak; hatta sokak, mahalle vb. mikro boyutuyla analiz gerçekleştirmek ve nihayetinde MAKUL FİYAT OLUŞUMUNU sağlamak.
İşin teknik ve detay boyutuna bu yazıda girmeyeceğim.
İlerleyen zamanlarda ise tabi ki kaleme alacağım.
Lakin bu kurumun ne denli farkındayız; bunu ortaya koymak gerek.
O yüzden lütfen aşağıdaki sorulara cevap arayın ve nihai değerlendirmeye ulaşın.
Başkanı kim, biliyor muyuz?
Üyeleri kim, farkında mıyız?
Departmanları, toplantıları hakkında bilgimiz var mı?
Okuduğunuz herhangi bir Rekabet Kurulu raporu mevcut mu?
Siz bir işyeri açmak istediğinizde Rekabet Kurulu ne tür müdahale gösteriyor?
Herhangi bir izin süreci nasıl işliyor?
Kime ne tür cezalar kesiyor?
Kamuoyunda, medyada Rekabet Kurulu yükümlülükleri ve sorumlulukları tartışılıyor mu?
Sevgi ve vicdanla kalın…
Prof. Dr. Soner GÖKTEN
