Dünyada herhâlde böyle bir millet daha yok… Konuta olan düşkünlüğümüz dillere destan. “Dünyada mekân, ahirette iman” sözünü böylesine içselleştiren başka bir toplum var mı bilmiyorum. Türk milleti için başını sokacak bir ev, en büyük huzur kaynağıdır. İçinde kuru ekmek yesin ama çatısı olsun. Yaşam standardı, konfor, lüks… Bunlar ikinci plandadır. En büyük gösterge, ev sahibi olmaktır.
Yetmez… Güvence olsun diye ikinci ev alınır. Dünyada, yarının garantisi olarak ikinci ev peşinde koşan başka bir millet bulmak zor. Dünyanın dört bir yanında insanlar parasını fonlarda, hisselerde, çeşitli yatırım araçlarında değerlendirirken Türk insanı, “en sağlam yatırım” olarak gördüğü gayrimenkule yatırır. Ona göre ev, hem güvence hem de yaşlılığın sigortasıdır.
‘Nas’ Dönemi ve Gayrimenkul Ağaları
Bu alışkanlık yıllardır böyleydi. Ta ki son 10 yıla kadar… Özellikle AKP’nin ekonomi politikaları, konut piyasasında görülmemiş bir manipülasyon yarattı. “Nas” döneminde ucuz faiz politikasından faydalanan bazı kesimler adeta gayrimenkul ağası oldu. Kentsel dönüşümden bir verip üç alanlar, on verip yirmi alanlar… Her ay yeni bir daire ekleyenler… Böylece büyük bir servet oluştu.
Ama “nas” sonrası dönemde tablo değişti. Faizler yükseldi, konut fiyatları dünya standartlarının çok üstüne çıktı. Öyle ki bugün Bağcılar’da 2+1 alacağınıza, aynı paraya Amerika’da, Yunanistan’da ya da Avrupa’nın bir köşesinde ev sahibi olabiliyorsunuz.
Orta Gelirin Hayali Uçtu
Bugün öğretmen, doktor, polis ya da herhangi bir orta gelirli çalışan için ev almak hayal. Konut kredilerinde en düşük faiz 2,70. BDDK’nın kısıtlamaları nedeniyle isteyen istediği kadar kredi alamıyor. Bankalar genelde 750 bin ile 1 milyon lira arası kredi veriyor. Bu parayla İstanbul’da mütevazı bir ev almak bile imkânsız.
Parası olan kesim sorunsuz alıyor. Parası olmayanın ise hayaliyle oynanıyor.
Damlakent Sertifikası: Geleceğin Evine Bugünden Tuzak
Son örnek: Emlak Konut’un çıkardığı Damlakent Konut Sertifikası. Dört yıl sonra teslim edilecek bir proje için bugün sertifika satışı başladı. Parayı veriyorsunuz, sertifika alıyorsunuz. Biriktirebilirseniz 1+1 daireye yaklaşık 4,5 milyon liraya sahip oluyorsunuz. Ama aynı bölgede bitmiş evi 3,5 – 4 milyon liraya almanız mümkün.
Geçen hafta halka arz yapıldı, Emlak Konut bir gecede piyasadan 21 milyar lira çekti. Bir sertifika 7,59 kuruştan satıldı, bugün borsada 7,47 kuruşa düştü. Alanlar şimdiden zararda. Nereye gidecek, nerede duracak, bilen yok.
Şeffaflık Nerede?
En büyük payın Halkbank’ta olduğunu görüyoruz: 1 milyar 189 milyon adet sertifika… Peki bunlar kime ait? Vatandaşın mı, yoksa kamu kurumlarının mı? Normalde halka arzlarda “bireysel şu kadar aldı, kurumsal şu kadar” denirdi. Bu kez sadece “yurt içi talep” denmiş. Kim ne aldı, bilmiyoruz.
Şeffaf olmayan bir sertifika modeliyle vatandaş nasıl ev sahibi olacak?
Hayal Bile Erişilemez
Konut hayalini bile manipüle eden bir piyasadan ne beklenir? Dört yıl sonranın evi bile şimdiden ulaşılamaz durumda. Kısa vadede ev sahibi olmayı unutun. Çünkü artık sadece evler değil, hayaller de satılık…
