Bugün hükümet, 2026-2028 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Programı’nı açıkladı. Türkiye’de yıllardır büyük vaatlerle ve etkileyici bir retorikle sunulan bu program, basın toplantılarında “ekonomide yol haritası” olarak takdim ediliyor.
“Enflasyon düşecek!” “İhracat patlayacak!” “Büyüme şahlanacak!” “Bütçe disiplini korunacak!” gibi ifadeler medyaya yansıyor. Ancak uygulamaya bakıldığında bu belgeler, çoğu zaman gerçekçi öngörülerden uzak, temenni niteliğinde belgeler olarak kalıyor. Rakamlarla yapılan manipülasyonlardan sıkılan vatandaşlar, asıl programı pazarda ve marketlerde görüyorlar.
2026-2028 Orta Vadeli Programı’nda da yine hiç de yabancısı olmadığımız cümleler ve tahminler yer alıyor. Burada da “Program döneminde enflasyon oranının tek haneli seviyelere indirilerek fiyat istikrarının sağlanması temel amaçtır” ifadesine yer veriliyor. Yine aynı dokümanda enflasyonun 2026’da yüzde 16, 2027’de yüzde 9 ve 2028’de yüzde 8 olması öngörülüyor. Fakat Tablo 1’de de görüldüğü gibi, geçmiş yıllar için OVP’lerde yer alan tahminler ilgili yıl için tek hane olarak başladı ve gerçekleşme çift hane olarak ortaya çıktı. Yani, OVP’nin enflasyon hedefleri kâğıt üstünde kaldı.
Tablo 1: Yıllar itibariyle OVP’de yer alan enflasyon rakamları (%)
| Yıl | İlk OVP Tahmini | İkinci OVP Tahmini | Üçüncü OVP Tahmini | Gerçekleşen |
| 2018 | 5,0 | 5,0 | 7 | 20,3 |
| 2019 | 5,0 | 6,0 | 15,9 | 11,84 |
| 2020 | 5,0 | 9,8 | 8,5 | 14,06 |
| 2021 | 6,0 | 6,0 | 8,0 | 36,1 |
| 2022 | 4,9 | 6,0 | 9,8 | 64,3 |
| 2023 | 4,9 | 8,0 | 24,9 | 64,8 |
| 2024 | 7,6 | 13,8 | 33 | 44,38 |
| 2025 | 9,9 | 15,2 | 17,5 | 30 |
Kaynak: T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı
OVP’lerdeki enflasyon tahminlerine bakıldığında, tahmin yapılan yılın ilk kez program kapsamına girmesiyle söz konusu yıl için tek haneli bir yıllık enflasyon oranı tahmin edildiği ondan sonraki yıllarda genel olarak bu tahminin yükseltildiği ve son olarak gerçekleşen enflasyon oranının ise programlarda yer alan tahminlerden çok daha yüksek çıktığı anlaşılıyor.
2022-2024 OVP’sinde 2024 yılı enflasyonu yüzde 7,6 olarak tahmin edilmişti. Ertesi yıl, bu tahmin 2023-2025 OVP’sinde yüzde 13,8’e yükseltildi. 2024-2026 OVP’sinde ise tahmin tekrar yükselerek yüzde 33’e çıktı. Sonunda, 2024 yılı enflasyonu yüzde 44,38 olarak gerçekleşti.
2022 ve 2023 yılları bu durumu çok daha çok net gösteriyor. Yüzde 4,9’luk bir tahminle başlayan süreç, yüzde 64,3 ve yüzde 64,8 gibi yüksek gerçekleşmelerle bitti.
Sonuç olarak, her OVP’de bir yıla ait ilk tahmin tek haneli oluyor. Sonraki iki OVP’de ise ilgili yıla ait enflasyon tahminleri yükseltiliyor ancak yine de gerçekleşen enflasyona yetişmek mümkün olmuyor. Firmalar ve hane halkları, piyasadaki fiyatlarla programdaki rakamlar arasındaki uçurumları görünce bu programların ciddiyetine inanmıyor. Gerçekten uygulanabilecek politikalar geliştirmeden sadece hedef koymakla fazla bir şey değiştirmek mümkün olmuyor. Ekonomi yönetiminde en büyük ihtiyaç, rakamları güncellemek değil, o rakamların arkasında durabilmek.
