Ekim ayında finansal yatırım araçları içinde, BİST 100 endeksi, dolar ve Euro reel kayıp getirdi. En yüksek yıllık reel getiriyi altın sağladı.
MEVDUAT FAİZİ
TÜFE ile düzeltilmiş, mevduat brüt faizi ilk defa bu sene yüzde 6,67 oranında reel getiri sağladı. TÜFE tartışmalı olduğu için, yüzde 40,84 olan İTO İstanbul geçinme endeksine göre hesaplarsak; mevduatta brüt reel getiri oranı yüzde 0,63 seviyesine geriliyor.
Mevduat brüt reel faizleri, Ekim 2022 de eksi 37,78 oldu. Aynı ay yıllık enflasyon da yüzde 85,51 oldu. Aşağıdaki grafikte görüldüğü gibi reel faizler düşünce enflasyon artıyor, reel faizler artınca enflasyon düşüyor. Yani ikisi arasında ters yönlü ve birebir ilişki var.
DOLAR
Ekim ayında dolar yıllık olarak eksi yüzde 8,07 oranında reel kayıp getirdi. Euro daha az yüzde eksi 1,97 oranında reel kayıp getirdi.
MB reel kur endeksine bakarsak, TL, halen döviz sepetine karşı yüzde 28 daha düşük değerdedir. Ama piyasa da durum farklıdır. Çünkü reel kur endeksi, 2003 bazlıdır. Baz yılı eskidir. Yalnızca dış ticaret yaptığımız 19 ülke ile sınırlıdır.
Gerçekte ise iç piyasada dolar bazında reel artış olan üretim dalları var. Zaten ihracatın zorlanması da bunu gösteriyor.
MB dolar kurunu tutmak için döviz satıyor. Bunun için de MB rezervlerini artırmak zorundadır. Cari açık verdiğimiz için ve döviz kazanamayan ekonomi olduğumuz için, Türkiye ve MB rezervler için yüksek faizle dış borç almak zorunda kalıyor. Yani doları tutmanın maliyeti yüksektir ve bu yol rasyonel bir yol değildir. Bu nedenle dolar kurunu artırmak ve ihracatta rekabet gücünü artırarak ve ilave önlemler alarak önce dış açıklardan kurtulmamız gerekir.
ALTIN
2024 Ekim sonunda altın ons fiyatı 2800 dolar dolayındaydı. Birçok uluslararası büyük bankalar ve fonlar sık sık, altın fiyatının ciddi şekilde yükselebileceğini açıklamıştı;
- J.P. Morgan, altının önümüzdeki dönem içinde ons başına 4.000 ABD dolârı civarına yükselebileceğini açıklamıştı.
- Goldman Sachs, 2026 yılı sonu için altının yaklaşık 4.900 ABD dolârı civarına ulaşabileceğini tahmin ediyordu.
- Deutsche Bank ise yükseltmiş olduğu tahminde altının 2026 yılı için ortalama 4.000 ABD dolârı olabileceğini açıklamıştı.
Altın fiyatları kısa sürede spekülatif şekilde arttı. Bu bankalar altın aldı, altın fiyatları arttı. Sonra da düştü. Şimdi piyasa kuralları içinde değişiyor. Bu süreç altın fiyatlarında spekülasyon etkisini gösteriyor.
FİNANSAL PİYASALAR AŞIRI KIRILGAN VE SPEKÜLATİF KARAKTERDEDİR.
Aşağıdaki grafikte son beş yılda finansal yatırım araçlarında reel getiri oranları yer alıyor. Altında sürekli artış var ve fakat reel anlamda BİST 100 endeksinde, mevduat faizinde spekülatif iniş ve çıkışlar var. Dolar değerinde ise aşırı kırılganlık var.
