TÜİK kasım ayı itibariyle, finansal yatırım araçları nominal ve reel getiri oranlarını açıkladı. Ancak TÜİK verileri aşırı tartışıldığı için, TÜİK, TÜFE‘ye göre yayınlanan bu verileri ben İTO’ geçinme endeksine göre yeniden hesapladım.
İTO geçinme endeksine göre Kasım’dan- Kasım’a son bir yılda Finansal yatırım araçları içinde en fazla reel getiriyi, yüzde 35,96 reel getiri olarak, altın sağladı.
En yüksek reel kayıp ise, yüzde eksi 15,36 ile borsada meydana geldi. (Aşağıdaki tablo)
1- Mevduat
Mevduat brüt reel faizi yıllık yüzde 2,04 oldu. Tasarrufları teşvik, dolarizasyonu önlemek ve şu anda ihtiyaç olduğundan kısa vadeli sermaye girişini sağlamak için yüzde 2,04 reel faiz düşüktür. En az yüzde 5 reel faiz olmalıdır. Bu durumda MB gösterge faizini düşürmesi yanlış olur.
2- Bist 100
Kasım ayında son bir yılda en yüksek reel kayıp getiren BİST 100 endeksi ile 2025 yılı üçüncü çeyrek sanayide yüksek büyüme oranı arasında çelişki var. Büyük olasılıkla bu çelişki aynı zamanda borsada bir güven sorunu olduğunu gösteriyor.
Bana göre borsa, kumar masası oldu. Yerli ve yabancı tasarruf sahibi de bunun farkında ve geri duruyor.
3- Dolar
Doların yıllık reel kaybı yüzde 11,24 oldu. Dolar endeksi, 2024 kasım sonunda 105,970 idi. Bu sene kasım sonunda 98.956’ya geriledi. Yüzde 6,62 değer kaybetti.
Eğer Türkiye de yüzde 11,24 değer kaybetti ise, bu demektir ki MB doları tuttu.
4- Altın
Altın fiyatlarına uzun dönemli bakmak gerekir. Onar yıllar içinde olarak bakarsak, bu onar yıllar içinde iniş-çıkışlar var ve fakat trend hep artış yönünde olmuştur. (Aşağıdaki tablo ve grafik)
Bu durum aynı zamanda piyasada altının en güvenilir finansal yatırım aracı olduğunu da gösteriyor.
Altın özellikle 2008-2009 Dünya finansal krizi sonrasında, parasal genişleme çağının etkileri ve artan küresel risk iştahsızlığı ile daha hızlı arttı. Bugünde banknot ve Bitcoin gibi sanal paralara karşı güvenli bir yatırım aracıdır.
- Son yıllarda altın fiyat artışını en fazla etkileyen, Jeopolitik Riskler, otokrasinin tırmanmasıdır.
Putin ve Trump demokraside yüksek risk yarattılar. Otokrasilerde milli paraya güven düşük olur. Altına talep artar.
- Merkez Bankaları Altın Satın Aldı.
- Altında Arz Sorunları
Altın üretiminin alt sınırı yoktur. Dünya altın üretiminde ilk on ülkenin payı yüzde 64’tür. Bunlar içinde de en yüksek paya sahip ülke yüzde 12 oranı ile Çin’dir. Rusya’nın payı yüzde 8,4, ABD’nin payı yüzde 7,6’dır. Bu ülkelerin anlaşarak üretimi kısmaları mümkün görünmüyor.
Ancak altın çıkarma maliyetleri arttı. Madencilikte çevresel tepkiler arttı. Bağlı olarak, kısıtlamalar altın arzını sınırladı.
- Faizde istikrarsızlık
- Banknot paraya, dolara, güven azaldı.
Altın fiyatları bundan sonra ne olur?
Riskler çok arttığı için dünya çözüm bulacaktır. Çözüm gelirse altın fiyatlarında spekülatif artışlar da duracaktır.
