CDS nedir?
Son dönemde ülkemiz CDS inin dramatik düşüşü ve Merkezin son verileri ışığında Borsaya kısa bir bakış.
Cds primimiz son dönemin en düşük olan 210 lu değerlerine ulaştı.
Peki cds aslında nedir ve nasıl kimler işlem yapar.
Ben CDS e sigorta diyorum . Aynen sigorta poliçelerinde olduğu gibi Cds te de bir alıcı bir de satıcı vardır.
Alan (Alıcı – Protection Buyer): Borçlunun (örneğin bir şirket veya devletin) temerrüde düşme riskine karşı yatırım yaptığı varlığı için korunma satın alan taraftır. Bu taraf, CDS kontratını satın alarak olası kayıplara karşı sigorta benzeri bir koruma elde eder ve karşılığında satıcıya düzenli prim ödemesi yapar.
- Satan (Satıcı – Protection Seller): Riski üstlenen ve prim geliri elde eden taraftır. Temerrüt durumunda alıcıya ödeme yapmayı kabul eder, ancak temerrüt olmazsa primleri alarak kâr eder.
Türkiye CDS piyasası tezgahüstü (OTC) olduğundan tam olarak hangi kurumların net satıcı olduğu kamuoyuna açık değildir. Net miktarlar 2025’te Çin’den sonra Türkiye en yüksek hacimli gelişen ülke CDS’lerden biridir yaklaşık 38 milyar USD . Bu hacim verileri yayınlansa da, bireysel satıcı alıcı isimleri açıklanmaz.
Fakat bir kaç örnek vermek gerekirse ; JPMorgan Chase, Goldman Sachs, Deutsche Bank, Citigroup gibi kurumlar sigorta eden yani satıcı olurlar.
Bunun dışında AIG gibi sigorta şirketleri de CDS in satıcılarıdır.
Üçüncü olarak da bazı uluslararası büyük serbest fonların satıcı olduğunu biliyoruz.
Bugün Merkez bankasınca açıklanan veride geçen hafta 404 milyon usd lik bir tahvil alımı yapan yabancı yatırımcıların büyük bir kısmının muhtemelen CDS lerimize talep gösterdikleri aşikardır.
Bu kadar dramatik düşüşte ise bana göre yukarıda açıkladığım üçüncü gruptaki fonların CDS satıcısı olduklarını düşünüyorum .
Her alınıp satılan varlık gibi cds satıcıları arasında bir rekabet söz konusu olduğu kanaatindeyim .
Fakat elbette tahvillerimize son haftalarda üst üste olan yabancı talebinin bu düşüşte önemli bir faktör de olduğu açıktır.
CDS primleri her alınıp satılabilen varlık gibi spekülasyona açıktır. Yani CDS fiyatını aşırı talep göstererek düşürmek veya aşırı satış yaparak yukarıya doğru itmekte mümkündür.
Gelelim borsaya yine merkezin verisinden gördüğümüz kadarıyla geçen hafta yabancılar cüzi miktarda 20 milyon $ civarında bir hisse senedi almışlardır. Öncelikle şu tespiti yapmak istiyorum ki borsamızın yükselmesi için mutlak ama mutlak yabancı yatırımcıların teveccüh göstermeleri şarttır.
Geçmiş tecrübelerimde tahvil talebi gösteren yabancı yatırımcıların bu bu varlıklarını teminata vererek borsada çok ciddi alımlar yaptığını gördüm. Lakin bu sefer çok fazla öyle olmuyor galiba .
Neden olmuyorun sebeplerine gelince bir çok konuyu sıralama imkanı vardır ama benim her platformda üstüne basa basa dile getirdiğim bir yabancı sermayeli Türk yatırım Bankası’nın kendi portföyüne bağlı algoritması ile sermaye piyasalarızı hallaç pamuğu gibi bir sağa bir sola salladığı gerçeği gözüme çarpıyor. Bunu ülkemizin hisselerine yatırım yapmak isteyen yabancılarında açıkça gördüğü kanaatindeyim. Şöyleki bu kurum ile işlem bilr yapsalar kurumun algoritmasının onlarla beraber işlem yaptığını da açıkça gözlüyoruz.
İkinci olarak da sermaye piyasalarımızın en yetkili iki ağzı tarafından geçen aylarda dile getirilen “borsamızda aşırı yükseltilen hissler ile fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığınj biliyoruz” açıklamalarına rağmen henüz bir tedbir ve bu işlemleri önleyici bir genelge vs yayınlanmaması da yabancı yatırımcıların gözünden kaçmıyordur inancındayım.
Halen oldukça yüksek olan faiz ile rekabet halindeki borsamızın önümüzdeki dönemde alınacak tedbirler ile daha iyi yerlere gideceği umuduyla .
