Türkiye de “Nitelikli Yatırımcı” olmanın şartlarının değiştirilmesi ve dünyadaki farklı ve benzer uygulamalar hakkında yazmayı düşündüm bugün.
SPK nın Borsamızdaki fonlar üzerinden açıkça başkanı ve Maliye Bakanımız tarafından dile getirilen manipülasyonlarını önlemek için düşünülen değişikliklerden olan “nitelikli yatırımcı” statüsünü değiştirilmesi , @paramedya için yazdığım “serbest fon manipülasyonları nasıl önlenir” isimli makalemde sıraladığım maddelerden 6.sırada olandı. İlgilenenler için bu makalenin linki; https://www.paramedya.com/devami/137168/kurumsal-fon-manipulasyonu-nasil-engellenebilir/
Tekrar “Nitelikli Yatırımcı” değişimi özeline dönersek diğer dünya ülkelerindeki gibi parasal büyüklüğün yanında başka kriterlerin de eklenmesinin doğru olacağı kanaatindeyim.
Bunlara örnekleri bana göre “kapitalizmin en hain dişlisi borsaların” merkezi Amerika’daki , İsviçre deki ve en rasyonel ve iyi düzenleme olan İngiltere deki uygulamalardan vereceğim.
ABD’de Nitelikli Yatırımcı olma şartları bir kaç tanedir bunlardan ilki gelir ile ilgilidir.
Son 2 yılda tek başına 200.000 USD veya eşle beraber 300.000 USD gelir elde etmek zorunluludur
İkincisi ise “net varlık” kriteridir ki burada bu net varlık Toplamı 1 milyon USD karşılığındadır. Lakin bu net varlık hesabında oturulan ev hesaba katılmaz. Burada dikkat edilmesi gereken net varlığın varlıklardan borçların düşülmesi ile bulunmasıdır.
Üçüncüsü ise bizim ülkemizde de mutlaka uygulanması gereken teknik tecrübe ve lisanslar ile alakalı olan maddedir. Eğer bir takım lisanslara ve teknik tecrübeye haiz iseniz ilk iki kriterden muaf tutulursunuz Amerika’da.
Yani bizim ülkemizle ilgili örnek verecek olursak mesela ülkemizde SPL3 lisansı sermaye piyasalarımızda her türlü enstrümanı yönetmek için yeterliliğine haiz bir lisansdır. Şimdi siz SPL üç lisansına sahip olan veya bir aracı kurum yöneticisi yatırımcının 10 milyon Lirası yok diye nitelikli yatırımcı olamayacağını söylerseniz bu doğru olmaz kanaatindeyim.
Nitelikli yatırımcı olsanız bile öncelikle ilk ay günde belli adetde işlem yapılmasına izin verilir . Sonraki aylarda bu adetler giderek artar.
İsviçre de ise nitelikli yatırımcı olmak için gerekli servet miktarı 2 milyon İsviçre Frangıdır .
İkinci ama ilkinden bağımsız şart ise bir onaylı servet yönetimi şirket personelünin sizin adınıza vekalet ile işlem yapmasıdır.
Gelelim İngiltere ye ; burada geçerli olan şart aynı anda iki kriterin uygulanmasıdır nitelikli yatırımcı olmak için . Şöyleki hem geliriniz yılda 100.00 Sterlin olmalı hem de yine net varlığınız en az 250.000 Sterlin olmalıdır.
Burada teknik sertifika sahibi ve semaye piyasalarıyla ilgili kurumlarda 2 yıl çalışma tecrübesi olanlar için yukarıdaki kriterlerin uygulanma gerekliliği yoktur.
Sonuç olarak buraya kadar okuma zahmetine katlandıysanız ülkemiz içinde en doğrusunun siz de emşnşm benim gibi İngiliz modeli olduğunu düşünüyorsunuz sanıyorum .
Öncelikle ülkemizde belirlenen 10 milyon liralık baremin yaklaşık 150 milyar usd lik büyüklükte bir sermaye piyasası olan ülkemiz için yüksek olduğu kanaatindeyim.
İkinci olarak da eski kazanılmış nitelikli yatırımcı haklarının devam ettirilmesinin de sosyal medyada 7 risk seviyesindeki fonlara yatırım yapan bilgisiz yatırımcıların yazdıklarını hayretler içinde okuduğum için hatalı olduğunu düşünüyorum.
7 riskdeki fonların içinde bırakılan bu finansal farkındalık fakiri kişilerin bu tip riskleri tekrar almamaları sağlanmalı ama içeri girdikleri fonlardan da sistemik risk yaratacağı içinçıkarılmak zorunda bırakılmaması gerektiğini düşünüyorum. Yani eğer bir yatırımları varsa içerde kalmalılar ama bu tip yatırımları tekrar tekrar yapmaları engellenmelidir.
Kanımca yabancı yatırımcılar dahil herkesin dört gözle beklediği borsamızdaki fon manipülasyonlarını sadece Nitelikli Yatırımcı olma kriterini 10 milyon liraya sahip olmak olarak değiştirerek engelleneceği sanılıyorsa hayal görülüyor.
