T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2025’e girerken “Aile Yılı” ilan etmişti. Ben o gün gülmüştüm. Çünkü bazı sloganlar vardır: kulağa hoş gelir ama sokağın sesini bastıramaz. “Aile Yılı” denirken, hanelerin gündemi zaten belliydi: geçim.
2025’in başında “Aile yılı dediler; yoksulluk yılı olacak” dediğimde çok eleştiri aldım. “Daha yıl başlamadı”, “Hükümet tedbir aldı”, “Dezenflasyon programı uygulanıyor” dendi. İtiraz edenlere kızmadım; çünkü herkes bir umut arıyor. Ama “göz var nizam var” dediğimiz bir gerçek var: Hane ekonomisi, resmi cümlelerle değil, mutfak hesabıyla konuşur.
Ve şimdi 2025 bitti. Soru basit: Ne yaşadık?
Yaşadığımız şey, tek kelimeyle hayat pahalılığıydı. Haneler, bir yandan gelir artışlarının sınırlılığıyla boğuştu, öte yandan fiyat ayarlamalarının hızına yetişemedi. Ücretlinin, emeklinin, memurun, beyaz yakalının ortak cümlesi şuydu: “Zam geldi ama yetmedi.” Çünkü mesele sadece “zam oranı” değil; satın alma gücü. Maaş artar, ama market kasasında daha az torba doluyorsa, o artış kâğıt üzerinde kalır.
Şimdi de 2026’ya giriyoruz.
Açık ve net söyleyeyim: 2026’DA YOKSULLUK YILI TAM GAZ DEVAM EDECEK.
Hatta daha iddialı söylüyorum: 2026, 2025’ten beter olacak.
Neden? Çünkü “kendiliğinden” değil, “tasarlanmış” bir yoksullaşma yaşıyoruz
Bu cümle sert gelebilir. Ama mesele artık “yanlış politika”, “beceriksizlik” ya da “talihsizlik” tartışmasının ötesine geçti. Türkiye’de geniş kesimler uzun zamandır bilinçli bir gelir sıkıştırması ile karşı karşıya. Gelir artışları düşük tutuluyor; hane, nefes alacağı yerde daha da daralıyor. Sonra da “sabredin” deniyor.
Evet, yoksulluk kader değil. Ve artık sadece “ekonomik işbilmezlik” diye de açıklanamayacak kadar sistemli bir hal aldı. Çünkü yoksullaşma, sadece bir sonuç değil; aynı zamanda bir yönetim biçimi haline geliyor. Yoksul insan, plan yapamaz. Yoksul insan, uzun vadeyi düşünemez. Gündemi kira olur, fatura olur, çocukların masrafı olur, mutfak olur. Ülkenin ne konuştuğu, dünyada ne olduğu, siyasette hangi büyük başlıkların döndüğü ikinci plana düşer. Çünkü insanın zihnini en hızlı kilitleyen şey, geçim kaygısıdır.
Karnını doyurmaya çalışan adamın kafasında “memlekette ne oluyor” sorusu lüksleşir. “Kafamıza ne düşüyormuş, kim gelmiş, hangi kriz çıkmış” gibi büyük gündemler; boş tencerenin yanında anlamını yitirir. Bu bir tespit, bir hakaret değil: yoksulluğun insanı içine hapsettiği gerçeklik bu.
Ücretler, enflasyon ve “dakika 1, gol 1” gerçeği
2026’ya girerken pek çok kişi, daha yılın ilk günlerinde aynı duyguyu yaşadı: “Dakika 1, gol 1.”
Maaş artışları sınırlı kalınca, daha ilk haftalarda etiketler bir kez daha yerinden oynadı. Zincir marketlerde “düzeltme” adı altında yeni fiyatlar gördük. Bu döngü tanıdık: Gelir tarafı kontrollü, fiyat tarafı serbest; sonuç: hane bütçesinde sürekli açık.
Burada kritik nokta şu: “Enflasyon düşüyor” söylemi ile “hayat ucuzluyor” hissi aynı şey değil. Enflasyonun düşmesi, fiyatların gerilemesi demek değildir; fiyat artış hızının yavaşlaması demektir. Ama vatandaşın derdi şudur: “Ben geçen seneye göre daha mı rahatım?” Eğer değilse, teknik tanımlar teselli vermez.
Son aylarda enflasyonun kâğıt üzerinde daha düşük görünmesi, insanlarda “tamam, iş düzeliyor” hissi oluşturmadı; çünkü pazarda, markette, kirada, ulaşımda, temel ihtiyaçlarda hissedilen baskı devam etti. Açık konuşalım: Hane, tabloya değil, kasaya bakıyor.
Ben enflasyonu kalıcı şekilde düşürecek iki net formül biliyorum; ama o, ayrı bir yazının konusu. Burada vurgum başka: 2026’ya “rahatlama” beklentisiyle girmek için ortada güçlü bir işaret yok.
Asıl risk: Ekonomik değil, siyasi belirsizlik
2026’nın en büyük risklerinden biri, sadece fiyatlar veya faiz değil. Siyasi risk ve belirsizlik.
Belirsizlik, ekonominin görünmez vergisidir. Yatırım kararını erteletir, tüketimi zorunlu olana indirger, şirketi maliyet hesabında temkinli yapar, hane halkını daha da kaygılı hale getirir. 2026’da bu belirsizliğin yüksek olacağı bir döneme giriyoruz. Konu başlıkları çok; hepsini burada saymayacağım. Ama şunu söyleyeyim: Belirsizlik arttıkça, “toparlanma” değil, savunma ekonomisi devreye girer. Herkes kendini korumaya çalışır: şirket nakitte kalmaya, hane borcunu çevirmeye, esnaf günü kurtarmaya bakar. Bu da büyümeyi değil, sıkışmayı besler.
“Toparlanma” için gösterge var mı?
Bu yazının ana fikri bu: 2026’da ekonominin toparlanacağına dair güçlü bir gösterge görmüyorum. Haneler için kısa vadede “nefes” anlamına gelebilecek tek şey, beklentileri hızla değiştirecek bir siyasi haber akışı olabilir. Benim kanaatim şu: Piyasayı ve toplum psikolojisini geçici de olsa rahatlatabilecek tek güçlü sinyal, erken seçim ihtimalinin belirginleşmesi olur. Bunun dışında, mevcut şartlar ve bugünkü bilgi setiyle, ekonomiye “kalıcı nefes” aldıracak bir gelişme ufukta görünmüyor.
Bu “erken seçim olsun” çağrısı değil; bir ekonomik psikoloji tespiti. Çünkü ekonomiler sadece rakamlardan ibaret değildir. Güven, beklenti, öngörülebilirlik; bazen faizden, bazen kurdan bile güçlüdür.
Hane halkına kalan: Ayağını yorganına göre uzatmak
Bu tabloyu kimse romantikleştirmesin: 2026’da geniş kesimler için temel strateji “idare etmek” olacak. Bireysel düzeyde yapılabilecek en doğru şey, ayağını yorganına göre uzatmak; gereksiz harcamayı kısmak; mümkünse borçlanmayı azaltmak; kısa vadeli nakit akışını planlamak. Bunlar “çözüm” değil, hayatta kalma refleksi. Çözüm, kamusal politika işidir.
Ve tekrar ediyorum: Yoksulluk kader değil. İstense kısa sürede çözülür. Altı ayda toparlanır mı? Bazı alanlarda evet. Bir yılda hissedilir rahatlama sağlanır mı? Doğru kadro, doğru plan ve topluma güven veren bir çerçeveyle kesinlikle mümkün. Ama bunun için yoksulluğu “yönetilebilir bir araç” olarak görmekten vazgeçmek gerekir.
Çünkü yoksulluk, bir yerde tesadüf değilse; başka bir yerde tercihtir.
Sevgiyle kalın.
