Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi 12 bin puanın üzerinde kapanış yaparak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Kâğıt üzerinde bu rekor, borsada güçlü bir yükselişe işaret ediyor. Ancak yatırımcıların büyük bir bölümü için tablo çok farklı.
Piyasada “borsanın ağır topları” olarak adlandırılan birçok hisse senedi, endeksin önceki zirvelerine kıyasla ciddi kayıplarını telafi edebilmiş değil. Üstelik bazı hisseler, iki hatta üç yıl önceki fiyatlarının oldukça altında işlem görüyor. Bu durum, geniş yatırımcı kitlesinin portföylerinin hâlâ zararda olmasına yol açıyor.
Borsacılar bu çelişkili tabloyu “endeks mühendisliği” kavramıyla açıklıyor. Buna göre; endeks ağırlığı yüksek sınırlı sayıdaki hissede yapılan yukarı yönlü hareketler, BIST 100’ü rekor seviyelere taşırken, endeks dışında kalan ya da ağırlığı düşük birçok hissede düşüş ve yatay seyir devam ediyor.
Zirvede olan endeks, dipte kalan hisseler
Son yıllara ait bazı çarpıcı örnekler tabloyu net biçimde ortaya koyuyor:
- SASA Polyester: 16 Kasım 2022’de 10 TL olan hisse, bugün yaklaşık 2,93 TL seviyesinde.
- Hektaş: 16 Kasım 2022’de 18 TL olan hisse, bugün 3,19 TL civarında işlem görüyor.
- Şişecam: 4 Ekim 2023’te 54 TL olan hisse, bugün 40,24 TL seviyesinde.
- Kontrolmatik: 25 Eylül 2023’te 55 TL olan hisse, bugün 11,36 TL düzeyinde.
- Petkim: 1 Ağustos 2024’te 24 TL olan hisse, bugün yaklaşık 17 TL seviyesinde bulunuyor.
“Rekor var ama kazanç yok”
Piyasa uzmanlarına göre, endeks rekoru ile yatırımcı getirisi arasındaki bu kopuş, borsadaki algıyı da bozuyor. Endeksin yükselmesi manşetlerde “borsa uçuyor” algısı yaratırken, geniş yatırımcı kitlesi için gerçeklik çoğu zaman zarar, sabır ve bekleyiş anlamına geliyor.
Bu nedenle yatırımcılar, sadece endeks seviyelerine bakarak piyasanın genel sağlığı hakkında yorum yapmanın yanıltıcı olabileceğini vurguluyor. Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde asıl soru şu olacak: Endeks mi yatırımcıyı yakalayacak, yoksa yatırımcı mı endeksin gerisinde kalmaya devam edecek?
