Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile ilgili devlet katkısı oranlarının 1 Ocak itibarıyla %20’lere düşürülmesi, sistemin reel katkısının analizi tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Ekonomi yazarı Akın Rota, “Kış Uykusundan Uyanış” başlıklı değerlendirmesinde, BES’in devlet katkısı ile birlikte sağladığı reel getirilerin detaylı analizini okurlarıyla paylaştı. Rota’ya göre, son kararın ardından BES uzmanları konuyu tekrar masaya yatırdı ve mevcut veriler üzerinden kapsamlı bir değerlendirme yapıldı.
Rota’nın analizine göre, devlet katkısının formal olarak tanımlanan oranı yüksek olsa da, uygulamada bu katkı enflasyon karşısında önemli bir değer kaybı yaşadı. Yıllık bazda yatırımcıların devlet katkısının reel getirisi beklentilerin altında kalırken, BES fonlarının kendi performansı tek başına dikkate alındığında daha tatmin edici sonuçlar verdiği görüldü.
Analize göre:
- Devlet katkısı olmadan BES birikimleri, düzenli tasarruf yapan katılımcılar için enflasyon üzerinde reel olarak artı değer yarattı.
- Devlet katkılarının reel performansı, yüksek enflasyona bağlı olarak nominal katkı seviyelerinin altında kaldı ve reel olarak değer kaybetti.
- Toplam getiri ise devlet katkısı ile BES birikimlerinin birleşimiyle yıllık olarak ortalama bir getiri sağladı.
Rota, değerlendirmesinde devlet katkısının ekonomik anlamda “çifte rol” oynadığını belirtti: Devlet katkısıyla teşvik edilirken, yüksek enflasyon bu teşviğin büyük bir bölümünü eritti.
Ekonomi yazarı, BES’in uzun vadeli yatırım aracı olarak hâlâ cazibesini koruduğuna dikkat çekerken, devlet politikalarının sistem üzerindeki etkisinin gerçekçiler bir bakışla yeniden değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
