Türkiye bankacılık sektöründe personel başına kârlılık, son 23 yılda sert dalgalanmalarla şekillendi. Enflasyon, kur hareketleri ve bilanço kompozisyonları bu göstergenin seyrini belirlerken, 2021’de tarihi bir zirve yapan özel bankaların performansında son yıllarda dikkat çekici bir çözülme yaşanıyor.
2000’lerden 2010’lara uzanan liderlik yarışı
2002 yılında Yapı Kredi, yaklaşık 70 bin dolarlık personel başına kârla sektörün lideriydi. Onu izleyen dönemde Akbank, 2003–2005 arasında 93 bin dolar seviyesine çıkarak zirveyi devraldı.
2006’da tablo değişti. Garanti BBVA, 118 bin dolarla ilk kez liderliğe yükseldi; 2009’da 123 bin dolarla dönemin rekorunu kırdı.
2010’lu yıllarda ise liderlik sık sık el değiştirdi. Akbank 2012’de yeniden başa geçerken, 2016’da kamu bankası Ziraat Bankası 110 bin dolarla sürpriz bir çıkış yaptı.
2021: Akbank’tan tarihi rekor
2021 yılı sektör açısından bir kırılma noktası oldu. Yüksek enflasyon, sert kur artışı ve genişleyen faiz marjlarının etkisiyle Akbank, personel başına kârını neredeyse üçe katladı ve 259 bin dolarla Türk bankacılık tarihinin tüm zamanların en yüksek verimlilik rekorunu kırdı. Bu seviye, bugüne kadar aşılamayan bir zirve olarak kayıtlara geçti.
Rekordan gerilemeye
Ancak 2021’deki bu olağanüstü performans kalıcı olmadı.
- 2022’de Akbank’ta personel başına kârlılık belirgin biçimde geriledi.
- 2023’te liderlik Garanti BBVA’ya geçti.
- 2024’te sektör genelinde rakamlar 2021’in çok altında stabilize oldu.
Akbank, 2021’deki rekor seviyeden uzaklaşarak yeniden 100 bin dolar bandının altına çekildi ve liderlik yarışında geri plana düştü.
2025 Eylül: Zirve kamu bankasında
2025 Eylül itibarıyla açıklanan en güncel verilere göre Ziraat Bankası, personel başına 108 bin dolarlık kârla sektörün en verimli bankası konumuna yükseldi. Bu tablo, 2021’de rekor kıran Akbank’ın gerilemesine karşılık, kamu bankalarının operasyonel verimlilik ve bilanço yönetiminde güç kazandığını ortaya koyuyor.
Yıllara göre personel başına kâr liderleri (yaklaşık USD)
- 2002 → Yapı Kredi – 70 bin $
- 2005 → Akbank – 93 bin $
- 2009 → Garanti BBVA – 123 bin $
- 2012 → Akbank – 97 bin $
- 2016 → Ziraat Bankası – 110 bin $
- 2021 → Akbank – 259 bin $ (tüm zamanların rekoru)
- 2025 Eylül → Ziraat Bankası – 108 bin $
Sektör genelinde personel başına kârlılık hâlâ 2021’deki zirvenin oldukça altında seyrediyor. Bu durum, özellikle rekorun sahibi Akbank’taki geri çekilmenin altını çizerken, kamu bankalarının son dönemde özel bankalara karşı verimlilik yarışında yeniden öne çıktığına işaret ediyor. Uzmanlara göre enflasyon muhasebesi, çalışan sayısındaki değişimler ve bilanço yapıları bu göstergede dalgalanmayı artırsa da, verimlilik yarışı Türk bankacılığının en kritik göstergelerinden biri olmaya devam edecek.
