Borsa İstanbul’da yılbaşından bu yana güçlü bir yükseliş yaşanırken, BIST30 endeksi 2 Ocak 2026 ile 18 Şubat 2026 arasındaki dönemde yüzde 28,49 oranında getiri sağladı. Veriler Finnet Analiz Expert tarafından sağlanan dönemsel fiyat değişimlerine dayanıyor ve hesaplama ilgili dönemin ilk işlem günü kapanış fiyatı ile 18 Şubat kapanışı arasındaki fark esas alınarak yapılıyor.
Bankalar ve Sanayi Devleri Endeksin Altında
Endeksi oluşturan büyük banka ve sanayi şirketlerinin önemli bir bölümü bu performansın altında kaldı. İş Bankası aynı dönemde yüzde 24,49, Garanti Bankası yüzde 12,26, Yapı Kredi yüzde 19,22 getiri sağladı. Sanayi tarafında ise Tüpraş yüzde 20,44, Ereğli yüzde 24,43, Şişe Cam yüzde 20,74 prim yaptı. Bu oranların tamamı BIST30’un yüzde 28,49’luk yükselişinin gerisinde kaldı.
SASA yüzde eksi 6,47 ile endeks içinde negatif ayrışan tek hisse olurken, Pegasus yüzde 10,07, TAV Havalimanları yüzde 13,58 ve Petkim yüzde 13,99 getiriyle çift haneli fakat endeks altı performans gösterdi. Türk Hava Yolları yüzde 22,25, Kardemir yüzde 25,65, Türk Telekom yüzde 26,35, Emlak Konut yüzde 26,81 ve Enka İnşaat yüzde 27,50 yükseldi ancak bu hisseler de endeks artışını yakalayamadı.
Ortaya çıkan tablo, yükselişin geniş tabanlı olmadığını, belirli hisselerde yoğunlaştığını gösteriyor.
Endeks Nasıl Yükseliyor?
BIST30, serbest dolaşımdaki piyasa değeri esas alınarak ağırlıklandırılmış bir endeks. Bir hissenin endeks üzerindeki etkisi, serbest dolaşımdaki pay sayısı ile fiyatının çarpımı sonucu oluşan piyasa değerinin, endeks toplamına oranıyla belirleniyor. Dolayısıyla fiyatı sert yükselen ve serbest dolaşım oranı yüksek olan bir hisse, endekste otomatik olarak daha yüksek ağırlığa ulaşıyor. Bu da o hissedeki fiyat hareketinin endeks seviyesine etkisini büyütüyor.
Basit bir örnekle; endekste yüzde 5 ağırlığı olan bir hissenin yüzde 10 yükselmesi yaklaşık 0,5 puanlık katkı yaratırken, yüzde 10 ağırlığı olan bir hissedeki aynı artış yaklaşık 1 puanlık etki oluşturabiliyor. Bu matematik, ağırlığı yüksek hisselerdeki hareketlerin endeks seviyesini neden daha güçlü etkilediğini ortaya koyuyor.
“Endeks Mühendisliği” Tartışması
Piyasa uzmanlarının “endeks mühendisliği” olarak tanımladığı durum da tam bu noktada gündeme geliyor. Endekste ağırlığı yüksek hisselerde yoğun alım oluştuğunda, sınırlı sayıdaki hissenin yükselişi endeks genelinde güçlü bir performans algısı yaratabiliyor.
Dikkat çeken örneklerden biri Destek Finans hissesi. Verilen verilere göre, şirketin BIST30 üzerindeki endeks etkisi 48,858 seviyesinde bulunuyor. Aynı hesaplamada İş Bankası’nın endeks etkisi 13,906; Tüpraş’ın etkisi ise 0,500 olarak görülüyor. Bu dağılım, belirli hisselerin endeks üzerindeki katkısının geleneksel banka ve sanayi devlerinin önüne geçebildiğine işaret ediyor.
Yükseliş Geniş Tabanlı Değil
Sonuç olarak BIST30 güçlü bir performans sergilemiş olsa da, endeksi oluşturan klasik ağır topların önemli bir kısmı bu yükselişe eşlik etmedi. Yükselişin sınırlı sayıda hissede yoğunlaşması, endeksin temsiliyet gücü ve piyasa algısı açısından yeni bir tartışma başlatmış durumda.
Endeksin teknik yapısı bu sonucu matematiksel olarak mümkün kılsa da, piyasa tarafında “endeks yükseliyor ama büyükler aynı ölçüde kazandırmıyor” sorusu daha yüksek sesle sorulmaya başlanmış görünüyor.
