Rekabet Kurumu’nun bu yıl bankacılık sektörüne verdiği ceza, yalnızca kesilen idari para cezalarıyla değil, ortaya çıkardığı tabloyla da uzun yıllar konuşulacak gibi görünüyor.
Çünkü bu kez soruşturmanın konusu kredi faizleri ya da mevduat rekabeti değildi.
Konu, banka çalışanlarının maaşlarıydı.
Rekabet Kurumu’nun tespitlerine göre, bazı bankalar zam dönemlerinde birbirleriyle iletişime geçerek personel maaşları ve yemek ücretleri konusunda bilgi alışverişinde bulundu. “Siz ne kadar zam yapıyorsunuz?” sorusu adeta sektörün rutini haline gelmişti. Üstelik bu görüşmeler sadece sözlü değildi. Kurumun yaptığı incelemelerde bilgisayarlardan çıkan yazışmalar, bu temasların belgelerini de ortaya koydu.
Sonuç ağır oldu.
Küçüğünden büyüğüne sektörün önemli oyuncularına milyonlarca liralık idari para cezaları kesildi.
Ancak verilen cezanın mali boyutundan çok, yarattığı itibar kaybı dikkat çekti.
Çalışanlar bu tabloyu “yıllardır ücretlerimiz ortak anlayışla düşük tutuldu” şeklinde yorumlarken, banka yöneticileri ise savunmalarında farklı bir gerekçe ortaya koydu. Yapılan görüşmelerin ücretleri baskılamak amacı taşımadığını, sadece sektör ortalamasının gerisinde kalmamak için gerçekleştirildiğini söylediler.
Elbette soruşturmaya konu olan bütün bankaların aynı niyetle hareket ettiğini söylemek doğru olmaz. Ancak Rekabet Kurumu’nun elindeki yazışmalar da ortada duruyor.
Bu nedenle bu dosya, bankacılık sektörü açısından yalnızca para cezası değil, aynı zamanda bir “itibar cezası” olarak tarihe geçti.
İlk zam haberi Garanti BBVA’dan geldi
Tam da bu tartışmalar sürerken bankacılık sektöründe yılın ikinci ücret dönemi başladı.
Aslında bankaların haziran ayında zam yapma zorunluluğu bulunmuyor. Ancak yüksek enflasyon nedeniyle son yıllarda yıl ortasında maaş güncellemesi artık fiili bir uygulama haline geldi.
Özel bankalar yılbaşında çalışanlarına genel olarak yüzde 20 ile 25 arasında zam yapmıştı.
Şimdi gözler ikinci artıştaydı.
İlk resmi adım Türkiye’nin ikinci büyük özel bankası Garanti BBVA‘dan geldi.
Garanti, yılın ikinci yarısı için maaşlara yüzde 10 zam yapılacağını açıkladı.
Böylece Garanti çalışanları yılın ilk yarısındaki artışla birlikte toplamda yaklaşık yüzde 37,5 oranında ücret artışı almış olacak.
İşte bu karar, sektörde yeni tartışmayı da beraberinde getirdi.
Çünkü artık herkes aynı soruyu soruyor:
“Diğer bankalar ne yapacak?”
Gözler şimdi diğer bankalarda
Şu anda sektörün en çok konuştuğu konu zam oranları.
Yapı Kredi‘de sendikalı çalışanlar toplu iş sözleşmesi gereği enflasyon oranına bağlı ücret artışı alacak. Bu nedenle gözler kapsam dışındaki personele çevrilmiş durumda. Bankacılık kulislerinde bu çalışan grubu için yaklaşık yüzde 7 seviyesinde bir zam beklentisi bulunuyor.
Akbank henüz resmi kararını açıklamadı. Ancak sektörde konuşulanlara göre Garanti’ye yakın, yani yüzde 10 civarında bir zam üzerinde çalışıldığı ifade ediliyor.
QNB Türkiye’de ise bütçede öngörülen yüzde 5’lik artışın yukarı yönlü revize edilmesi ihtimali kulislerde konuşulan başlıklar arasında yer alıyor.
DenizBank‘ta ücret konusu uzun süredir çalışanların en önemli gündem maddelerinden biri. Özellikle son dönemde transfer edilen çalışanlarla eski personel arasındaki maaş farklılıkları ciddi rahatsızlık yaratıyor. Banka içinde ücretlerin yeniden dengelenmesi beklentisi sürerken, yıl ortasında yaklaşık yüzde 7 civarında bir zam yapılabileceği konuşuluyor. Daha kapsamlı bir maaş düzenlemesinin ise 2027 yılı başına bırakılabileceği ifade ediliyor.
TEB ise henüz kararını açıklamış değil. Bankacılık kulislerinde yüzde 5 civarında veya bunun biraz üzerinde bir artış planlandığı dile getiriliyor.
Elbette bu oranların tamamı bankaların resmi açıklamaları değil, sektör kulislerinde konuşulan beklentilerden ibaret.
Artık herkes birbirini uzaktan izleyecek
Asıl ilginç olan ise bundan sonrası…
Rekabet Kurumu’nun verdiği ceza sonrasında artık hiçbir banka yöneticisinin rakibini arayıp “Bu dönem ne kadar zam vereceksiniz?” diye rahatlıkla sorabileceğini sanmıyorum.
Ama bu, birbirlerini takip etmeyecekleri anlamına da gelmiyor.
Bu kez telefon yerine kamuoyuna yapılan açıklamalar izlenecek.
Garanti BBVA’nın açıkladığı yüzde 10’luk zam oranı şimdiden sektör için önemli bir referans haline gelmiş durumda.
Önümüzdeki günlerde açıklanacak her yeni zam kararı, sadece banka çalışanları tarafından değil, Rekabet Kurumu tarafından da dikkatle takip edilecektir.
Çünkü artık bankacılıkta maaş artışları sadece insan kaynaklarının konusu değil.
Aynı zamanda rekabet hukukunun da konusu.
