Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerde pay sahipliği bildirimleri ile fiili dolaşımdaki pay oranlarının hesaplanmasına ilişkin önemli değişikliklere gitti. Yeni düzenlemeyle pay sahipliği bildirimlerinde yüzde 3 eşiği esas alınırken, fiili dolaşımdaki pay oranları Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından günlük olarak hesaplanarak kamuya açıklanacak.
SPK’nın 3 Eylül 2026 tarihli ilke kararlarına göre, 11 Eylül 2026 gün sonundan itibaren, borsada işlem gören şirketlerin sermayesindeki pay veya oy haklarının belirli oranlara ulaşması ya da bu oranların altına düşmesi halinde yapılacak açıklamalarda alt sınır yüzde 3 olarak uygulanacak. Böylece daha önceki yüzde 5 eşiğinin altında kalan pay hareketlerinin de kamuya açıklanmasının önü açılmış olacak.
SPK ayrıca, borsada işlem gören şirketlerin sermayesinde doğrudan yüzde 3 veya daha fazla paya ya da oy hakkına sahip gerçek ve tüzel kişileri gösteren tabloların MKK tarafından değişiklik oldukça derhal güncellenmesine karar verdi. Bunun yanında serbest fonlar ve borsada işlem gören diğer halka açık şirketler üzerinden dolaylı olarak yüzde 10 veya daha fazla paya sahip olan gerçek ve tüzel kişilerin gösterildiği tablolar da güncellenecek.
Kurulun ikinci ilke kararı ise Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerde “fiili dolaşımdaki pay” kavramını yeniden düzenliyor. Buna göre fiili dolaşımdaki pay, şirketlerin halka açıklık oranını gösteren bir kavram olarak tanımlanacak. Fiili dolaşımdaki pay oranı ise MKK tarafından izlenebilen paylar üzerinden hesaplanan fiili dolaşımdaki pay adedinin, MKK’nın izleyebildiği toplam pay adedine bölünmesiyle belirlenecek.
Yeni hesaplama yönteminde kamu tüzel kişilerinin sahip olduğu paylar, şirketin kurucuları ve ilişkili kuruluşlarının elindeki paylar, şirket tarafından geri alınan paylar ile şirket sermayesinin yüzde 10 ve daha fazlasına sahip ortakların payları fiili dolaşım dışında tutulacak.
Şirket yönetim ve denetim kurulu üyeleri, genel müdür ve üst düzey yöneticilerin sahip olduğu paylar da fiili dolaşımdaki pay hesabına dahil edilmeyecek. Bunun yanı sıra şirketlerin sandık ve vakıflarının sahip olduğu, hukuken kısıtlı veya alım satıma konu edilemeyen, yasaklı ve hacizli paylar da fiili dolaşım dışında bırakılacak.
SPK’nın düzenlemesi, fonlar ve halka açık şirketler üzerinden dolaylı pay sahipliklerini de hesaba katıyor. Buna göre fiili dolaşım dışında bırakılan paylara sahip kişilerin serbest ve serbest özel fonlardaki katılma payları ile borsada işlem gören halka açık şirketlerdeki payları nedeniyle dolaylı olarak sahip oldukları ihraççı payları da belirlenen oranlar nispetinde fiili dolaşım dışında tutulacak.
Benzer şekilde, bir şirketin sermayesinin yüzde 10 veya daha fazlasına sahip ortaklarının belirlenmesinde de serbest ve serbest özel fonlar ile borsada işlem gören halka açık şirketler aracılığıyla sahip olunan paylar dikkate alınacak.
Yurt dışı piyasalarda işlem gören paylar ise fiili dolaşımdaki pay tanımının dışında tutulacak.
Yeni sistemin en önemli değişikliklerinden biri de verilerin açıklanma sıklığında olacak. MKK, 11 Eylül 2026’dan itibaren fiili dolaşımdaki pay adedi ve fiili dolaşımdaki pay oranını günlük olarak hesaplayarak kamuoyuna duyuracak.
Bunun için Borsa İstanbul’da payları işlem gören şirketler, fiili dolaşım kriterleri kapsamına giren gerçek ve tüzel kişilerin kimlik ve unvan bilgilerini her ayın ilk iş gününde MKK’ya bildirecek.
SPK böylece uzun süredir piyasada tartışma konusu olan fiili dolaşım oranlarının hesaplanması ve pay sahipliğinin daha şeffaf izlenmesi konusunda yeni bir sistem kurmuş oldu. Kurul, daha önce fiili dolaşıma ilişkin aldığı 2010, 2011, 2014 ve 2026 tarihli kararları da yürürlükten kaldırdı.
Düzenlemenin özellikle Borsa İstanbul’daki halka açıklık oranları, endeks hesaplamaları, pay sahipliği takibi ve şirketlerdeki büyük ortaklıkların görünürlüğü açısından önemli sonuçlar yaratması bekleniyor.