Ekonomist Evren Devrim Zelyut bugün Yeniçağ Gazetesi’nde yer verdiği köşe yazısında enflasyon ve dolar kurundaki artışı “Kemerleri sıkın” diyerek nedenlerini sıralayarak uyarıda bulundu. Zelyut, “AKP dolarda ters şeride girip gaza bastı!” başlığındaki yazısında şu ifadelere yer verdi;
Erdoğan diyor ki, Gezi olmasaydı millî gelir 1,5 trilyon dolar olurdu…
Yazık… Koskoca Cumhurbaşkanı, 2013 yılında kurun neden 1,8’den 2,4 olduğunu bilmiyor; ya da bilmezden geliyor. 2013 yılında Amerikan Merkez Bankası faiz artırmaya başlayınca küresel olarak dolar değerlenmeye başlamıştı. Erdoğan’ın ithalatçı üretim modeli de o yıllarda çökmeye başlamıştı. Zaten AKP için 2002-2013 yükselme, 2013-2018 gerileme, 2018’den günümüze ise çöküş dönemidir. 2002’de Kemal Derviş reformları üstüne yatıp kazanmışlardır, 2009 yılından sonra da ABD’nin krizde bastığı bol dolar sayesinde kur düşmüş, enflasyon da buna paralel gerilemiştir.
Ama üretmekten vazgeçen AKP ekonomisi 2013 yılında doların artmasıyla her yıl biraz daha bozulmuştur. Erdoğan enflasyonun artışında gerekçe olarak dış güçler, iç mihraklar diye konuşurken, tarımda çiftçi sayısının nasıl düştüğünü, ekili arazi miktarının nasıl azaldığını ve buna bağlı gıda fiyatlarının arttığını bilmezden gelmiştir.
Sanayide her yıl 35-50 milyar dolarımız sırf Çin’e yarı mamul parası olarak verilirken, kur arttıkça yarı mamul maliyetleri artışı ile üretilen malların fiyatının arttığı gerçeğini anlamak istememiştir. Onun için varsa yoksa suçlu CHP’dir…
Nebati ne diyor? Biz şirketleri ve bankaları kâr ettirdik… İstesek enflasyonu düşürebilirdik ama büyüme düşerdi…
Ne itiraf ama! Enflasyonu düşürmek için faiz artırmaktan bahsediyor. Yani kredileri düşürüp, faizi artırıp talebi azaltırdık böylece fiyatlar düşerdi diyor…
Niye yapmadın? O zaman şirketler batardı diyor… Peki şimdi kim batıyor? Vatandaş… O batabilir ama bankalar, şirketler batmasın…
Zamanında reformları yapsaydın, eğitimde kaliteyi artırsaydın, iş gücü kaliteli olsaydı, yüksek teknoloji üretip satsaydık o zaman rezervler dolmaz mıydı? O zaman üretim dışa bağlı olur muydu? Betona döktüğün parayı yarı mamul üreten fabrikalara verseydin şu an enflasyon ve dolar kıtlığı olur muydu? Olmazdı tabii, paramız cebimizde kalırdı. Ve siz de halkı feda ederek şirketleri yaşatmak, daha doğru bir ifade ile sırf siyasi çıkarınız için, verimsiz, rekabet gücü kalmamış çoktan ölmüş zombi firmaları yaşatmak için böyle yanlış işler yapmazdınız. Şimdi vatandaşın sağ omzunda şirketler, sol omzunda bankalar var. Nereye kadar suyun içinde kalabilirler?
AKP, ekonomi canlı kalsın diye Merkez Bankası ile para bastı, 2020’de 716 milyar TL olan M1 para arzı (dolaşımdaki+vadesiz mevduatlar toplamı) 2022’de 2,5 trilyon TL oldu. Bu işin sonunda ne oldu? Enflasyon…
AKP, ekonomi canlı kalsın diye kredileri artırdı. 2020’de 3,1 trilyon TL olan toplam kredi hacmi 2022’de 5,6 trilyon TL oldu. Bu işin sonunda ne oldu? Enflasyon…
AKP, kuru tutmak için KKM çıkardı beş aylığına 120 milyar TL tefecilere para gidecek, ama kur yine 18’e yaklaştı. Verilen para zamlarla halktan toplandı. Bu işin sonunda ne olacak? Yine enflasyon…
AKP reform yaparak enflasyonu düşürmek yerine sırtını beton rantına dayayıp, ekonomi durduğunda para ve kredi basıp sahte bir canlılık yaratmaya çalışan modeli ile bu seneye kadar idare etti. Ama bu model dışarısı sakin olursa çalışırdı, salgın ve savaşla enerji, yarı mamul maliyetleri artınca sistemin üzerindeki enflasyon yükü arttı. Rezervleri de yedikleri için verilen açıkları kapatmak için ellerinde sadece zam kartı kaldı. Zam yaptıkça da vatandaşı suya batırdılar, yukarıda dediğimiz gibi, 14 faizle bankaya verip, önce bankayı, enflasyon altında kredi vererek de sonra firmaları zengin ettiler. Ama enflasyon artmaya devam etti çünkü ne tarım ne sanayi doğru çalıştı, üstüne faiz politikası kur artışı ve enflasyon doğurarak vatandaşı soyup soğana çevirdi.
İşin en kötü tarafına geleyim mi? Enflasyon artmaya devam ettiği için toplam mevduatlar içinde Lira mevduatı %28’e düştü. Dolar cinsi mevduatlar %72’ye çıktı. Lira olarak baktığımızda KKM öncesi 4 trilyonluk bir mevduat vardı şimdi 3,9 trilyona dayandı…
E peki ben ne anladım KKM işinden? Kur yine çıktı, dolar mevduatları yine yükseldi, ne diye 120 milyar TL ödedik? Oyuncak mı bu iş? Deney tahtası mı bu ülke? Bu verilen paralar zamlarla bizden alındı, hak mıdır bu?
AKP enflasyonu, doları artıracak ne varsa yapıyor, hem de iktisadi akışın, normalin tersine giderek, kaza kaçınılmaz kemerleri bağlayın…
