Paramedya’nın “SPK Başkanı açıkladı: Piyasalara 7/24 anlık izleme geliyor!” başlıklı haberiyle güne başladım.
Sn. Gönül yatırımcıları sosyal medya konusunda uyarmış ve finansal okuryazarlığın önemine vurgu yapmış.
Katılmamak elde değil!
Dediklerinde de son derece haklı.
Hiç şüphesiz ki yatırımcı sayısındaki, halka arz olan işletme sayısındaki ve aracı kurum işlemlerindeki artış temelinde sermaye piyasamız artık YAPISAL REFORMLARA ihtiyaç duyuyor. Dillendirdik ve dillendirmeye devam edeceğiz lakin bu yazının konusu başka.
SN. Gönül’ün şu açıklaması benim de üzerine kafa yorduğum ve akademik araştırmalarda yoğunluk iştigal eden bir alana işaret ediyor: “Orta ve uzun vadeli yatırım yapılmalı”.
Dedim ya, katılmamak elde değil.
Lakin ORTA ve UZUN vade nedir?
Bunun da cevaplanması gerekiyor.
Akademisyenler, uygulayıcılar, düzenleyiciler ve uzmanlar bu sorunun cevabına kafa yormalı.
1 yıl mı? Yoksa 3 veya 5 yıl mı?
Orta ve Uzun Vadeli Yatırım Nedir?
Alım ve satım işlemlerinden küçük değerin, portföyün yıllık ortalama değerine bölünerek 365 ile çarpılması esasına dayanılarak hesaplanan ‘hisse senetleri ortalama elde tutma süresi’ bu sorunun cevabına yönelik İPUÇLARI barındırmaktadır.
Bu sürelere ilişkin veriler az ve sınırlı.
Dolayısıyla bu yazıda ABD ve Türkiye olmak üzere iki ülkeyi ele alarak karşılaştırma yapacağız ve sorunun cevabını arayacağız.
Niye ABD?
Çünkü 2023 Ocak itibariyle ABD’de listelenen hisse senetlerinin piyasa değeri toplamı küresel piyasaların toplam piyasa değerinin %42’sini oluşturmaktadır. Haliyle ve hiç şüphesiz ki, ABD özelinde NYSE ve NASDAQ’daki hisse senetlerinin ortalama elde tutma süresi küresel yatırımcı davranışlarını temsil kabiliyetine sahiptir.
ABD ve Türkiye’ye ilişkin ortalama elde tutma süreleri aşağıdaki görsellerde yer alıyor.
ABD’de 1975 yılı itibariyle ortalama elde tutma süresi 5 yıl iken, 2021 itibariyle 10 aya düşmüş. Grafiğe yansımamış veri ise daha enteresan. 2022 itibariyle ABD’de ortalama elde tutma süresi 5 buçuk ay olarak kayıtlara geçmiş.
Türkiye’de ise 2021 yılı itibariyle yabancı yatırımcının 45 gün ve yerli yatırımcının 27 gün hisse senetlerini elinde tuttuğunu görüyoruz. Yani kabaca ortalama 1 ay (36 gün)!
Mevcut veriler ışığında sonuç şu;
ABD’de ortalama yatırım süresi 6 ay ve Türkiye’de 1 ay!
Cevabı Olmayan SORU ve TEMENNİ!
Muhasebede teamülen KISA VADE 1 yıldır. İndirgenmiş nakit akışları projeksiyon yönelimi dikkate alındığında 5 ila 10 yıl UZUN VADE olarak kabul edilir. O halde basitçe 1 ile 5 yıl arası da ORTA VADE kabulüdür.
O halde çok dar bir çerçevede yaklaşılırsa ve genel teamüller dikkate alınırsa; cari ortalama elde tutma sürelerinden bahisle küresel yatırımcıların ORTA ve UZUN VADELİ YATIRIM YAPMADIKLARI sonucuna ulaşılabilecektir!
Yani çoğu KISA VADELİ veya kaba tabirle AL-SATÇI YATIRIMCILARDIR!
Ne demek istiyorum?
Ben de dahil ve herkes, orta ve uzun vadeli yatırımın sırrına ve gerekliliğine inanıyor, bunda sorun yok! Lakin konjonktür, orta ve uzun vadeyi teamüllerden çıkartarak BUNLARIN SÜRELERİNİ YENİDEN TANIMLAMA zorunluluğu doğurabilir.
Nitekim cari küresel durum ışığında hiç şüphesiz ki 6 aylık bir yatırım UZUN OLMASA bile ORTA VADELİ BİR YATIRIM HALİNE GELMİŞTİR!
Yani, mevcut durum itibariyle,
Orta ve Uzun Vadeli Yatırım ne 1 yıl, ne 3 ne de 5 yıldır! 6 AYDIR!
Bunun gerekçelerini, detaylarını uzun uzadıya konuşabiliriz.
Parasal genişleme, enflasyon, sıkılaştırma politikaları ve pandemiyle birlikte şekillenen servet transferleri yatırımcıların anormal kazançlar elde etme veya anormal kayıplarla karşılaşma olasılıklarını artırmıştır.
Bu kulvarda herkesten sabırlı olması ve uzun vadeli davranış göstermesi ise beklenemez.
Çünkü FIRSATLAR geçididir!
Önemli olan FIRSATLAR karşısında imtiyazları engellemek;
Yani sermaye piyasası YAPISAL REFORMALARINI hayata geçirmektir.
Başkalarında olan HİSSE SENEDİ biz de MAL!
Gene çok konuştum.
Kısa keseyim…
Ve şunu söyleyerek bitireyim!
Yatırımcı davranışı yatırım vadesini belirleyen en önemli etmendir.
DİL ise yatırımcı davranışlarını anlamada kilit bir ANAHTARDIR!
Çünkü DİL, davranışı ortaya koyan KÜLTÜREL etmenleri barındırır.
Yani HİTAP şekli, bir konuya ya da olaya ne şekilde baktığınızı ortaya koyar.
Biz MAL deriz… Yabancı HİSSE SENEDİ der!
Biz esnaf mıyız, tüccar mı? Yoksa yatırımcı mı?
Metin YÜKSEL, Burak ÖZDOĞAN ve Harun AKTAŞ ile kaleme aldığımız kitabımız dizgide ve yakında raflarda. Kitabımızdan bir sayfayı aşağıda paylaşıyorum. Okumak ve ne demek istediğimiz anlamak size kalmış.
Sevgiyle ve vicdanla kalın.
