Müşteriler için “Hangi bankayla çalışmalıyım?” sorusunun cevabı son derece önemli.
Farklı nedenler olabilir!
Güler yüz mesela…
Veya geçmişten günümüze gelen alışkanlık.
Belki tanıdıklık,
Dostluğa dönüşen çalışan-müşteri ilişkileri…
Veya muhtaçlık.
Kullanılan kredi yüzünden bankadan yakayı kurtaramamak da bir neden olabilir.
Lakin, hiç şüphesiz ki “MASRAFLAR”, müşteriler açısından banka seçimi için önde gelen kriterlerden biridir.
İşte ben buna ŞUBEYE AYAKBASTI PARASI diyorum.
Yani, bankaların finansallarında yer alan “Alınan Ücret ve Komisyon Gelirlerinden” bahsediyorum.
Gelin, 2023 yılı finansallarını açıklayan Türkiye’nin beş büyük özel bankasının ücret ve komisyon gelirlerini analize tabi tutalım.
Dar anlamda mevduat bankacılığı faaliyetinden temel olarak iki eylem üzerinden gelir elde edilir.
Bunlar ‘Net Faiz Geliri’ ve ‘Alınan Ücret ve Komisyonlar’dır.
Bilindiği üzere Türkiye’de TL mevduat vadesi alışkanlığı ortalama 30 ila 40 gün civarındadır.
Bu bahisle, bankaların net faiz gelirleri ve aldıkları ücret & komisyonlara ilişkin bir analiz yapılacak ise en sağlıklısı tahakkuk esasından sıyrılarak NAKİT GERÇEKELEŞMELERE bakmak olacaktır.
Dolayısıyla ben de, bankaların konsolide olmayan nakit akış tabloları üzerinden analizimi yaptım.
Net faiz geliri nakit girişi; ‘alınan faiz’ ile ‘ödenen faiz’ arasındaki farktır.
Alınan faiz bankaların verdiği kredilerden tahsilatlarını, ödenen faiz ise mevduat sahiplerine (müşterilere) ödemeleri gösterir.
Bankalar bu gelirin yanı sıra müşterilerinden ücret ve komisyon adı altında kazanç elde ederler.
O halde, nakit akış tablosundan elde edilen verilerle ‘Net Faiz Nakit Girişi’ ile ‘Alınan Ücret ve Komisyonlardan Nakit Girişini’ toplarsanız basitçe adına TEMEL BANKACILIK FAALİYETLERİNDEN NAKİT GİRİŞİ diyebileceğimiz bir TOPLAM NAKİT GELİR tutarına ulaşabilirsiniz.
Alınan Ücret ve Komisyonlardan Nakit Girişini’, hesapladığımız toplam nakit gelir tutarına bölerseniz, MÜTHİŞ BİR GÖSTERGE ELDE ETMİŞ OLURSUNUZ: Ücret ve Komisyon Nakit Girişi Oranı!
Peki, bu oran bize ne gösteriyor?
Biliyoruz ki, bankaların varoluş sebebi para toplamak ve satmak.
Yani bankaların ESAS KAZANCI net faiz gelirleri.
O halde ne beklersiniz, toplam nakit gelirin içerisinde ücret ve komisyonların düşük olmasını öyle değil mi?
İşte ücret ve komisyon nakit giriş oranı, bankaların toplam nakit gelirleri içerisinde YÜZDE KAÇINI, O-BU-ŞU İSİMLE MÜŞTERİLERİNDEN ELDE ETTİKLERİNİ GÖSTERİYOR.
Pek saygıdeğer BANKA MÜŞTERİLERİ,
Bilin ki bu oran artıkça, misal şubeden içeri girdiğinizde, işlem yaptığınızda veya kredi kartı aldığınızda vb. daha çok ÖDEME YAPIYORSUNUZ!
Aşağıdaki tabloda,
Bankaların yıllar itibariyle ‘Ücret & Komisyon Nakit Giriş Oranlarını’ görebilirsiniz.
2023 yılı itibariyle Yapı ve Kredi Bankasının ücret ve komisyon nakit giriş oranı %67 seviyesinde; Akbank’ın ise %58 seviyesinde gerçekleşmiş.
Kısaca bu iki bankanın artan faizle mevduat toplamanın ve kredi verememenin maliyetini müşterilerine yüklendiği anlaşılıyor.
Denizbank ise 2023 itibariyle %45,25’lik oranla son sırada.
Peki, bankalar, enflasyon döneminde ücret ve komisyon nakit gelirlerini ne kadar artırmışlar?
İşte benim esas önemsediğim yer de tam burası!
Aşağıdaki grafikte,
Bankaların ücret ve komisyon gelirlerindeki artış yüzdesini görmektesiniz.
Ve tabi temel mukayese göstergemiz ise TÜİK enflasyonu.
Öncelikle NET BİR ŞEKİLDE söylemek gerekiyor.
2022 yılında TÜİK enflasyonu %64,27 ve 2023 yılında %64,77.
Her iki yılda da bankaların müşterilerden elde ettikleri nakit gelirlerini enflasyonun çok üzerinde artırdıkları görülüyor.
2023 yılında ise, tabiri caizse Akbank, müşterilerden ciddi manada nakit girişi yaratmış.
Akbank’ın 2023 yılında ücret ve komisyon nakit gelir artışı TAM TAMINA %194,97!
Denizbank hariç diğerlerindeki artış oranı ise %140-150 düzeyinde.
Açıkçası insan düşünmeden edemiyor.
Enflasyon döneminde şirketlere adeta savaş açıldı.
FİYAT FIRSATÇILIĞI yapmayın denildi!
Enflasyonun üzerinde fiyat artışı yaparak kar marjlarını artırmamaları uyarısında bulunuldu.
Görülüyor ki,
Bu yaklaşım bankalarda ES GEÇİLMİŞ!
Ve son bir söz…
Denizbank’ı gönülden tebrik ederim.
Tabi göreceli olarak.
Sevgi ve vicdanla kalın…
Doç. Dr. Soner GÖKTEN
