BAYDÖNER Restoranları A.Ş. 2024 yılı finansallarını açıkladı.
Ekonominin restoran işletmeciliği özelindeki etkileri açısından önemli sonuçlar çıkardığım bir vaziyet ortaya koydu.
Lakin önce, halka açık olan ve borsada işlem gören bu şirketi kısaca size anlatayım.
Şirketin doğrudan iştirak ettiği faal iki şirket bulunmaktadır: ‘APZ Gıda’ ve ‘APZ Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’. APZ Gıda; restoranların ihtiyaç duyduğu et döner ve tereyağı üretimi faaliyetinde bulunurken, APZ Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş bünyesinde kırmızı et işleme ve tereyağı üretimi tesisi yatırımı devam etmektedir.
Şirketin uhdesinde “Baydöner”, “Bursa İshakbey” ve “Pide by Pide” markaları ve bu markalar uhdesinde üretilen et döner, iskender, pide, çorba, salata, patates kızartması, turşu, künefe v.b. ürünlerin satışının yapıldığı restoranlar bulunmaktadır. Ürünlere dikkat edin, ciddi seviyede katma değersiz ürünler.
Şirketin toplam restoran adedi 31.12.2024 itibariyle 171’dir. Söz konusu toplamın 125 adedi Şirket tarafından işletilen restoranlar olup kalan 46 adedi Franchise tarafından işletilen restoranlardır.
Şirketin hasılat kalemi; restoran gelirleri, franchiselara yapılan ticari mal satışları ve diğer gelirlerden oluşmaktadır. Kısacası, Şirket’in 01.01.2024 – 31.12.2024 döneminde Ar-Ge faaliyeti bulunmamakta olup; yaptığı iş kısaca döner, iskender ve pide satmaktır.
Hal böyle olunca, Şirket yönetimin YEGANE VE TEK AMACI, ciddi bir rekabet ortamında fiyat-performans optimizasyonuna dayalı olarak etkin bir nakit ve işletme sermayesi yönetimi uygulayarak faaliyete dayalı KAR MARJINI artırmaktır.
O halde bakalım 2024 yılında ne olmuş?
Şirket 2024 yılı itibariyle yaklaşık 117,2 milyon TL zarar açıklamış.
Geriye dönük düzelterek açıkladığı 2023 yılı net karı ise yaklaşık 200,4 milyon TL.
Geçen yıla kıyasla net gerçekleşmiş gelirinde (tahakkuk esası itibariyle) 2024 yılında yaklaşık 317,6 milyon TL azalış söz konusudur.
Şirket’in 2023 ve 2024 yılı hasılatı (satış gelirleri) sırasıyla yaklaşık 2,8 milyar TL ve 3,15 milyar TL olarak raporlanmıştır.
Yani geçen yıla kıyasla hasılat artışı sadece yüzde 12’dir.
2024 yılı TÜİK enflasyonunun yüzde 44,38 olduğu dikkate alındığında, hasılat artışının enflasyonun gerisinde kaldığı gözlerden kaçmamalıdır.
Bakın ne demek istiyorum?
İşi et işleyerek döner, iskender ve pide satmaktan ibaret olan BAYDÖNER’in kar marjını artırması için satış ağını (restoran sayısını) artırması ve/veya maliyetleri azaltması ve/veya satış adedini artırması ve/veya satış fiyatını artırması gerekir.
Açıkçası ben Şirket’in faaliyet raporuna baktığımda, bunlarla ve olası hedeflerle ilgili hiçbir şey bulamadım!
Lakin Şirket’in bunları yapamadığı sonuçlar itibariyle aşikâr!
Şöyle ki, Şirket satış fiyatlarını veya satış adedini enflasyon ortamında reel kazanç sağlayacak şekilde artırmadığı gibi yükselen maliyetler Şirket’i 2024 itibariyle zarara sokmuş görünüyor.
Bunu teyit etmek için, maliyet unsurunu oluşturan raporlanmış giderlerin yani (üretim giderlerini içeren) ‘Satışların Maliyetinin’, (idari giderleri içeren) ‘Genel Yönetim Giderlerinin’ ve ‘Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderlerinin’ hasılat içerisinde paylarına bakmak gerekir.
2023 yılında ‘satışların maliyetinin’ hasılat içerisindeki payı yaklaşık yüzde 77 iken, 2024 yılında yüzde 85’e yükselmiştir.
Genel yönetim giderlerinin hasılat içerisindeki payı 2023 yılında yaklaşık yüzde 10 iken 2024 yılında yüzde 11,6’ya yükselmiştir.
Pazarlama, satış ve dağıtım giderlerinin hasılat içerisinde payı 2023 yılında yüzde 1,66 iken 2024 yılında yüzde 2,21’e yükselmiştir.
Üretim ve faaliyet giderleri toplamının hasılat içerisindeki payına bakıldığında diğer faaliyetlerden gelir ve giderler’ dikkate alınmaksızın esas faaliyet kar marjının 2023 yılında yüzde 11,28 iken 2024 yılında yüzde 1,12’ye düştüğü görülüyor.
Kısacası BAYDÖNER, maliyetleri artarken kar marjını korumak için dahi gerekli artışı aynı oranda hasılatına yansıtamamış!
Burada enflasyon ve sıkılaşma ortamında kaybedilen finansal verimlilik açık şekilde karşımızda duruyor.
Hep ifade ettiğim gibi, katma değerli bir ürün yoksa ve nihayetinde bozulan gelir dağılımı nedeniyle fakirleşen tüketicilere hitap ediliyorsa; ne fiyatlar reel kazanç temin edecek şekilde artırılabilir ne de talep artışı mümkün hale gelir.
Piyasada ortaya çıkan erişilebilirlik sorununun yarattığı sele kapılınır ve sistematik riske dayalı olarak finansal kazanç düşüşüne maruz kalınır.
Nitekim 2024 yılında raporlanan nakit akışı da buna işaret ediyor: Şirket’in 2024 yılındaki nakit ve nakit benzerlerindeki raporlanan net azalış yaklaşık 74,2 milyon TL’dir.
Şayet borçlanmadan nakit girişi elde etmese yani borçlanmasa toplam nakit çıkışı 2024 yılında yaklaşık 327 milyon TL’ye ulaşmış olacaktı.
Sözün özü şudur: Döner, iskender ve pide satan işletmeye yatırım yapmak için bence başkaca şeyler gerekir! Mevcut durumda ise BAYDÖNER’de o başkaca şeyler yoktur. Zira ürün belli, pazarın şekli şemali bellidir.
Sevgi ve vicdanla kalın…
Prof. Dr. Soner GÖKTEN
