Dünyada ekonomi ile çeşitli ölçümlemeler var. Bunlardan biri de Big Mac endeksi. Ülkemizde ise yerli ve milli bir endeks var: Menemen Endeksi! Usta bankacı Ender Balcı Menemen Endeksi’ni yazıyor:
Konumuz Ekonomi konumuz ” Ölçme ve değerlendirme”
Dünyada ekonomi ile çeşitli ölçümlemeler var. Çoğu ekonomi, finans, iktisat ile ilgilenenlerin yakından takip ettikleri izledikleri ölçümlemeler .
Bu ölçümlerin yanı sıra enteresan ölçümleme ve endeksler de söz konusu.
Örneğin “ Big Mac ” endeksi. Abd de ortalama Big Mac fiyatının farklı ülkelerdeki aynı ürünün yerel paranın kaç Usd ederinin karşılaştırıldığı bir endeks .
(Dünyada tüm ülkelerde ürünün içeriği aynı)
Bugün Abd de ortalama bir Big Mac 6 usd dersek Türkiye’de bu fiyat yaklaşık 25 tl = 3,20 usd yapıyor.
Satın alma gücü Türkiye’de daha yüksek şeklinde çıkan SAGP diğer taraftan ülkemiz enflasyonu ve devalüasyon ile değer kaybeden yerel para birimimizi ifade ediyor.
Bu nedenle Edirne her gün Bulgaristan’dan alışverişe gelenlerle dolup taşıyor.
Ekli grafikte ülkeler Big Mac endeksi grafiği ilginizi çekebilir.
Ülkemizin milli yeni bir endeksi ise ” Menemen endeksi “ aynı Big Mac mantığında ki gibi kullanılan malzemelerin aynı olmasından hareketle her ay enflasyondaki değişimleri ve artışları nokta tespit ediyor. ( tabi menemen/melemen ve soğanlı mı/soğansız mı tartışmaları başka bir konu)
Domates biber soğan yumurtadan oluşan temel malzemeler bazında her ay aynı menemeni yapmak için harcanan paradaki artış ve değişim insanlarının % 90 nın toplam gelirden ancak % 18 i alabildiği Türkiye’de açlık ve yoksulluğu da net ortaya koyuyor.
Bu anlamda Allah’ın menemeni Tuik ve ekonomi yönetiminden çok çok daha gerçekçi olarak ekonomi ve halkın satın alma gücünün nasıl eridiğini gösterebiliyor. ( Mevsimsel etkilerden arındırarak yıllık bakmakta yarar var) Ekli tablo menemenin lüks kategorisine terfi ettiğinin de resmidir.
Teknoloji gelişince ölçme ve değerlendirmede de kriterler gıdadan teknolojiye evrildi. IPhone 12 piyasaya sürülmezden önce Dünya Ülkeleri bir adet IPhone için kaç saat çalışmak zorundalar, bunun endeksi çıkarılmış.
(Tabii hala ülkemizde işi olan ve çalışabilenler endekse konu)
Ülke-Din-İman-Coğrafya-ırk-vs vs kriterler değil ama Hukuk-Demokrasi-Şeffaflık-Sosyal barış-Eğitim-Üretim-Teknoloji-Arge-Kadın-Doğa-Çevre gibi kriterlerin 1 adet IPhone satın alabilme yeterliliğine etkisini çok net ortaya koyuyor.
Bir anlamda kim nerede uçuyor nereye şahlanıyor endeksi. Bunu da ekte bulacaksınız.
Eeee artık bu grafiklere baktıktan sonra yarın pazar sabahı kendinize bir menemen yaparken bir zahmet ” Sapere Aude “
Ender Balcı
