Türkiye’nin Konut Balonu: Küresel Konut Balonu Sönüyor, Türkiye Ayrışıyor
Dünyada konut piyasasında rüzgâr değişti.
Fransa’da fiyatlar zirveden döndü.
Almanya’da düzeltme başladı.
Kanada’da pandemi sonrası şişen balon söndü.
Çin’de ise düşüş çok daha sert yaşandı.
FRED verileri bunu açık gösteriyor.
Pandemi döneminde konut fiyatları birçok ülkede hızla yükseldi. Düşük faiz, bol para ve servet koruma arayışı fiyatları yukarı taşıdı. Fakat sonra tablo değişti. Faizler yükseldi. Krediye erişim zorlaştı. Talep zayıfladı. Balon da sönmeye başladı.
Buyurun aşağıda grafiği hazırladım. Nominal konut fiyat endeksleri
Sol üst Fransa – sağ üst Çin – sol alt Almanya – Sağ alt Kanada.
Nominal Düşmeyen Yerde Reel Düşüş Var
Bazı ülkelerde fiyatlar nominal olarak düşmedi.
Örneğin İngiltere’de konut fiyatları çok sert gerilemedi. Daha hafif bir düzeltme var.
ABD’de de nominal fiyatlarda sınırlı artış var.
Ama bu yanıltıcı.
Çünkü enflasyon dikkate alındığında tablo farklı. Fiyatlar reel olarak geriliyor. Konut artık eskisi kadar hızlı değer kazanmıyor. Enflasyon karşısında reel olarak fiyatlar düşüyor.
Yani küresel ölçekte konut piyasası eski gücünde değil.
Türkiye’de Tablo Farklı
Peki Türkiye’de ne oldu?
Türkiye’de konut balonu uzun süre şişmeye devam etti.
TCMB konut fiyat endeksi bunu açık biçimde gösteriyor. 2020’den sonra fiyatlarda olağanüstü bir yükseliş var. Grafik neredeyse durmadan yukarı gidiyor.
Bu yükselişi sadece arz-talep dengesiyle açıklamak zor.
Evet, arz sorunu var.
Evet, enflasyondan kaçış var.
Evet, insanlar parasını konutta korumaya çalışıyor.
Ama mesele bundan ibaret değil.
Kaynağı Belirsiz Para Etkisi
Türkiye’de konut piyasasını ayakta tutan önemli unsurlardan biri de kaynağı yeterince şeffaf olmayan para girişleri.
Bu para nereden geliyor?
Kim alıyor?
Hangi şehirlerde yoğunlaşıyor?
Hangi fiyat segmentlerini şişiriyor?
Bu sorulara net cevap verilmeden konut sorunu çözülemez.
Çünkü konut artık sadece yatırım aracı değil. Aynı zamanda barınma meselesi.
Daha önceki yazılarımda da belirtmiştim: konut piyasasını ayakta tutan şey KARA PARA VE RÜŞVET PARALARI.
Konut piyasasının bu gizli aktörleri durdurulmazsa balon şişmeye devam eder.
Barınma Krizi Derinleşiyor
Küresel piyasada balon sönüyor.
Türkiye’de ise konut hâlâ servet saklama aracı olarak görülüyor. Bu da fiyatların normalleşmesini geciktiriyor.
Sonuç ortada.
Ev almak zorlaştı.
Kiralar yükseldi.
Orta gelirli konuta erişemez hale geldi.
Gençler için ev sahibi olmak hayale dönüştü.
Türkiye’de konut meselesi artık sadece ekonomik değil. Sosyal bir kriz.
Sorun Görmezden Gelinemez
Konut piyasasında gerçek bir normalleşme isteniyorsa önce para girişleri şeffaflaşmalı.
Kaynağı belirsiz fonlar araştırılmalı.
Devlet, havadan gelip milyonlarca lira parayı verip ev alan birisine “Nereden buldun bu parayı?” diye sormalı. Paranın kaynağını araştırmalı.
HUKUK DEVLETLERİ BÖYLE YAPAR.
Spekülatif alımlar izlenmeli.
Büyük ölçekli alımların etkisi ölçülmeli.
Barınma ile yatırım birbirinden ayrılmalı.
Aksi halde dünya konut balonunu söndürürken, Türkiye kendi krizini büyütmeye devam eder.
Küresel piyasa düzeltmeye girdi.
Türkiye ise hâlâ balonun içinde yaşıyor.
Çünkü birileri balonun şişmesine müsaade ediyor.
Sevgiyle kalın.
Sosyal medya hesaplarım:
Instagram: @turkeracikgoz
instagram.com/turkeracikgozz
Twitter (X): @Turkeracikgoz
x.com/Turkeracikgoz
Linkedin: https://www.linkedin.com/in/turkeracikgoz/
E-Mail: [email protected]
